Solveigs salt

Ein indre kjerne

No veit nesten alle at det har med særtrekk i hjernen å gjera.

APPROPRIATE ADULT: Dominic West og Emily Watson i rollene som ein mordar og sosialarbeidaren hans. APPROPRIATE ADULT: Dominic West og Emily Watson i rollene som ein mordar og sosialarbeidaren hans.

Mange ulike religionar reknar med at det finst ei sjel som eksisterer før kroppen blir til og lever vidare når han er død. For korleis skal ein elles forklara at kvart barn kjem til verda med ein særeigen individualitet, og skulle nære slektningar forsvinna for alltid berre fordi hjartet har slutta å slå? Men ideen om den konstante sjela har noko umenneskeleg ved seg fordi han ikkje gjev ikkje rom for oppsmuldring av sinnet. Åreforkalka, sa dei den tid dei demente gjekk rett frå å vera kloke oldingar til å bli mindreverdige tullingar. Mens ungdomar som no om dagen fungerer ganske greitt med industriproduserte psykofarmakum, aldri fekk samla seg om nokon ting.

Du må være abonnent for å lese denne artikkelen

Solveigs salt

Hor og straff

Den nittande februar 1839 kom lensmannen med to vitne til Peder på Nevland i Gjesdal for å krevja inn dei nitti spesidalarane han var dømd til å betala ekskona Sofia fordi ho ikkje orka vera gift med han lenger. Med sakskostnader på ti spesidalar i tillegg tilsvarte det prisen på minst tolv kyr. Så mange pengar hadde Peder ikkje, så lensmannen tok beslag i husdyr og innbu. Alt saman blei omhugsamt ført til protokolls, derfor veit me at han berre hadde sju kyr, og at to av dei heitte Pelekana. Dei fem andre heitte Knaprei, Sølvros, Lindokka, Flinkeros og Rosa. Namna på dei åtte mennene som var utnemnde til å fastsetja vederlaget, er òg skrivne ned. Peder hadde sjølv godkjent dei, og hadde nok aldri sett for seg at alle saman skulle stilla seg bak Sofia.

Aleine i 1846

Det finaste med filmane om Harry Potter er at dei same ungane var med frå år til år, slik at ein kunne sjå dei veksa opp. Den populære tv-serien «Sex And The City», som kom ut i seks sesongar frå 1998 til 2004, viser utvikling og modning hos vaksne, frå krav på full fridom til langsam aksept av ansvar. No er rollefigurane tilbake i «And Just Like That», som er like ujamn og tøysete som forløparen, og med same overraskande glimt av visdom. På ein måte er han betre, fordi miljøet er meir omfattande og hudfargen på dei medverkande meir variert. Elles er luksusforbruket like tankelaust som før, og det einaste forsøket på å trekkja inn naturen er når Miranda mistar mobilen under ein strandryddingsaksjon og plutseleg er fullstendig bortkomen i eit tomt og ukjent univers. Men det stivpynta bymennesket Carrie utsett seg frivillig for den perspektivutvidinga det medfører å bli saman med gamlekjærasten Aidan, som bur langt ute på landet og har ein tenåringsson som heller vil døy enn å ha stemor. Sjølv bur Carrie i eit herskapshus i New York frå 1846, og mens kjærleiksdramaet går sin gang, diktar ho det inn i ein historisk roman som endar med at hovudpersonen sit aleine i hagen sin. Forleggjaren synest at det er ein altfor sørgjeleg slutt for den lesargruppa som boka er skriven for, og vil at ho skal føya til eit ekstra kapittel.

Pilsner i snor

I desse dagar sviv jordkloten inn i den meteorsvermen som viser seg i stjernebiletet Persevs og derfor heiter Perseidane. Dei blir òg kalla tårene til sankt Laurentius, som skal ha lide martyrdøden mot slutten av det gamle Romarriket. Etter tradisjonen blei han steikt langsamt på ei rist, men folk som har greie på det, seier at det er ein legende som har oppstått på grunn av ein stavefeil. Det mest sannsynlege er visstnok at han fekk hovudet hogge av. Eg har enno ikkje funne ut av om det var ved dette høvet han felte dei skinande tårene som for til himmels og blei ein del av solsystemet, eller om han gjorde det i sitt daglege virke som god kristen. Eg hadde ikkje eingong visst at han gret, om det ikkje var for ei sorgmunter dansk vise som ofte blei spelt på norsk radio i gamle dagar, om nokre ølflasker som heng til kjøling bak båten ein sommardag på sjøen. Skipperen drikk tett frå morgon til kveld, og visa sluttar litt gåtefullt med at: Stjernerne skrider – Laurentius brister i gråd. To pilsnere i en snor efter en båd. Etter kvart som flaskene blir henta opp og tømte, blir to nye lagde uti.