Solveigs salt

Mødrene i bøkene

Det finst framleis tabu som litteraturen ikkje vågar seg inn på.

Solveig Aareskjold, forfattar
EIT SKARPT BLIKK: Sandra Lillebø har skrive om mødrer og døtrer i den sjølvbiografiske romanen «Tingenes tilstand». Hanne Marie Lenth SolbøEIT SKARPT BLIKK: Sandra Lillebø har skrive om mødrer og døtrer i den sjølvbiografiske romanen «Tingenes tilstand». Hanne Marie Lenth Solbø

Det var vanskeleg å snakka med andre kvinner om mor mi. Eg hadde sjølvsagt ingenting imot at dei som kjende henne personleg, gjerne ville få sagt at dei likte henne godt, og eg var glad for at ho ikkje utleverte privatlivet vårt til gud og kvarmann. Likevel gjorde ho meg så fortvilt at det var ein lette då ho ikkje lenger hugsa kven eg var, og ei gjenerobring av meg sjølv då ho låg heilt still i ei pent oppreidd sjukehusseng og var død. Det ville gjort stor skilnad for oss begge om ei kvinne som ho hadde respekt for, hadde sagt til henne at ho skulle la meg vera i fred mens ho enno levde.

Du må være abonnent for å lese denne artikkelen

Bli abonnent

Solveigs salt

Basar

Då eg blei fødd inn i denne verda, lærte eg gradvis korleis ho er innretta, dels ved sjølvsyn, men mest av dei som kom hit før meg. Dei tvinga meg til å stå opp om morgonen, kle på meg og gå på skulen, og eg fann meg i det fordi eg forstod at det måtte til for at kvardagen skulle gå rundt. Like eins var det innforstått at det fanst mykje som ikkje var synleg til kvardags, som løver i Afrika, kvalar i havet og ufatteleg store galaksar fleire milliardar lysår borte. Sånn sett var det rimeleg nok at det kunne finnast ein Gud i himmelen òg. Men i motsetnad til løvene og stjernetåkene var han omgjeven av keisemd, og når det var juletrefest eller basar på bedehuset, måtte eg sitja still og venta på ein hard trebenk mens ein kvithåra eller skalla olding stod på talarstolen og snakka om gudelege ting i minst ein time. Aller verst var han som ikkje greidde gå ned igjen. Han prøvde fleire gonger, falda hendene, lukka auga og bad med høg røyst til Jesus.

Solveig Aareskjold

Keisaren av USA

Europa har hatt god tid til å innstilla seg på omorganiseringa av Nato. Det er eit kvart hundreår sidan president Bush drog forsvarsalliansen inn i dei idiotiske krigane i Afghanistan og Irak, og då Donald Trump i førre periode ville ha oss til å dekkja ein større del av utgiftene, var det eit nytt varsel om at no må me stå på eigne bein. Dessutan har ikkje USA fungert så godt som verdspoliti at det er nokon grunn til å tvihalda på det når det raknar i alle fall. Der er heller ingen grunn til å undrast på kva Trump vil. Trump vil ha alt, det er det heile. Han gapar som ein gaukunge i eit småfuglereir og dyttar ut dei andre ungane alt mens han veks seg større og større. Må ein plent undrast på noko, måtte det vera på dei som for eigen kostnad stappar føde ned i gapet på han.

Solveig Aareskjold

Andre si kraft

Å laga retningslinjer for menneskeleg atferd som alle trygt kan følgja, har aldri vore lett. Til dømes gjev det dårleg utteljing når ein mann som hungrar etter nærkontakt, overfell ei kvinne med intime kjærteikn, sjølv om han berre gjer det mot den andre som han vil at den andre skal gjera mot han sjølv. Det er likevel ingen grunn til å ikkje å arbeida vidare med saka. Dei ti boda som Jahve gav Moses på Sinaifjellet, er samla om det du ikkje skal gjera, å dyrka avgudar, slå i hel, svika, juksa og lyga. Dei bryr seg svært lite om samhandling av det rausare slaget, som å stilla opp for naboane og møta framande kulturar med ope sinn. Jesus frå Nasaret prøvde å retta det opp med ekstrem sinnelagsetikk: Dersom ein mann bed om å få kappa di, gjev han kjortelen òg, og dersom han vil ha deg til å gå ei mil med han, gå to. Men det verkar ikkje som det nokon gong fall han inn at folk hadde svoltne ungar som dei måtte heim med mat til før natta fall på.

Solveig Aareskjold