Aleksander Åsnes

Anniken C. Mohr

#fff

#000

I leilegheita til Ebba Wergeland på Grünerløkka i Oslo er det truleg fleire tusen bøker, og det går knapt an å setje seg. Sofaen er stengd inne av bøker. Langs veggane, over borda, på golvet: stablar, rekkjer og haugar.

– De må ta bilete av rotet. Kanskje det kan kurere husmorsnevrosene til nokre av lesarane. Folk på min alder har slutta å vaske vindauga. I alle fall burde dei gjere det, seier Wergeland og viser oss vegen rundt i labyrinten av bokstablar.

Ved eitt av dei høge vindauga i den gamle bygarden står ein ergometersykkel vend mot Birkelunden. Derifrå kan ho sjå ut på unge menneske i sola, i det som no er eit av dei dyraste områda i hovudstaden.

– Eg høyrer til det vesle sjiktet av intellektuelle i samfunnet. Folk som kan bruke tida si på å diskutere, lese og tenkje. Det er eit farleg sjikt, for vi blir så lett narra til å tru at livet under kapitalismen er like godt og behageleg for alle. Og at samfunnet blir styrt ved at gode argument vinn fram. At berre vi kjem på gode nok argument, så kan vi forandre samfunnet.

– Nei. Det står veldig klart for meg no som eg er gammal. Argument er bra, men det må felles kamp til for å nå fram. Det er berre dei som sjølve kjenner rovdyrkapitalismen på kroppen, som skjønar at endring er naudsynt og ser kva som skal til.

Ho flytta hit i 1981, etter ti år i ei anna gate på Grünerløkka. Då ho fekk høve til å kjøpe leilegheita, nølte ho.

Friedrich Engels skreiv i «Zur Wohnungsfrage» i 1871 at bustadeigarskap blant arbeidarar kunne vere ei avleiing. Så kom det ein mann på døra.

Mennene kom til meg med bronkitt, og kvinnene med nerver

Bur i bokhylla

Fint vêr er overvurdert, og dårleg vêr er veldig undervurdert. Denne påska ser ut til å bli ei av dei dårlegaste på lang tid på Vestlandet, men då er det viktig å hugse på at det ofte går heilt fint å kome seg ut på tur sjølv om det regnar, bles eller er surt og kaldt. Faktisk kan det kome store naturopplevingar ut av det. Og ofte dukkar det opp fine periodar også på dagar som i utgangspunktet er grå og triste. Du må ikkje sjå deg blind på vêrmeldinga. Den skjuler ofte glimt av sol bak dei mørke skyene. Kanskje burde Yr vurdere å justere fargen på regnskyene til ein litt lysare farge, slik at dei ikkje skremmer folk til å bli sitjande heime.

 populært å meine at ordninga med sommar- og vintertid er gamaldags og unyttig, og lenge har det vorte sagt at vi snart skal gå vekk frå det. Eg er heilt usamd. Eg meiner at det er nyttig og moderne. Det har vore storveges å få ein ekstra time med lys på ettermiddagen denne veka, og det var også flott då vi fekk ein lysare morgon i oktober. Det er eit fornuftig system.

 dag er det 24 varmegrader, så det å vere uroa over påskevêret er sikkert noko som har kome til etter kvart som påskefeiringa har spreidd seg nordover. Å ete lam i påska har vi likevel til felles med dei tidlege kristne. Det gir meining, for det er jo på våren at sauene lammar. Både her og i Midtausten. Skikken er eigentleg jødisk, og symboliserer utferda frå slaveriet i Egypt. Det meste tyder forresten på at det ikkje stemmer at jødane var slavar i Egypt.

Påske

Pernille Ekornrud Grøndal

I morgon vert prisane på bensin og diesel kutta med høvesvis 4,7 og 2,85 kroner.

Det skjer fordi krigen i Iran har ført til høgare drivstoffprisar, og fordi partia Frp, Høgre, Senterpartiet og KrF overkøyrde Ap-regjeringa i Stortinget for å få det til.

Likevel er ikkje stortingsrepresentant for Ap Per Vidar Kjølmoen misfornøgd.

– Eg synest det er veldig bra at prisane vert sette ned. Det er viktig for folka mine i Møre og Romsdal.

Han har vorte skildra som Stortingets bilkonge fordi han er den stortings­representanten som køyrer mest bil.

Difor vil han ikkje gå hardt ut mot partia som køyrer over hans eige parti.

– Eg kjem til å køyre minst 30.000 kilometer med dieselbil i år, så eg forstår irritasjonen veldig godt. Det er fint at me gjer eit handslag til folk og næringsliv, seier Kjølmoen, men er rask med å leggje til:

– Samtidig skjedde dette hals over hovudet. Ærleg talt hastar det ikkje så mykje. Me kunne ha kjøpt oss litt meir tid for å sjå det i samanheng med andre avgifter og utgifter. No brukar me 6,7 milliardar kroner på dette. Årseffekten er 14,2 milliardar. Me kunne ha gjort barnehagen gratis i heile Noreg for fire milliardar, så det er mykje pengar, seier Kjølmoen.

Eg kjem til å køyre minst 30.000 kilo­meter med ­dieselbil i år.

Aps bilkonge er nøgd med bensinkutt

Brage Arctander Dingsøyr

Tom Henning Bratlie

Rød Ungdom-leder Halvor Bergkvist stiller i sokkelesten når Klassekampen møter ham torsdag morgen på kontoret i Oslo sentrum.

Rød Ungdom-lederen har vært i hardt vær den siste uka. Aviskommentatorer og sentrale tillitsvalgte i moderpartiet har kritisert RU kraftig etter at ungdomspartiet hyllet brødrene som er siktet for angrepet mot USAs ambassade. Bergkvist stavrer seg gjennom kontoret, der gulvet er fullt av ledninger, stativer, bærenett og bokstabler. På en plakat i vinduskarmen har noen skrevet «Kill all men», på en annen står det «menser deg i kjeften».

Han har invitert Klassekampen til kontoret sitt for å forklare RUs side av saken, men det viser seg raskt at det er for rotete, og at samtalen må flyttes inn på moderpartiets del av kontoret.

Dagen før har sentralstyret i RU fått besøk fra nestleder i moderpartiet, Sofie Marhaug. Det understreker den spente situasjonen mellom de to.

Det begynte i forrige uke. Da publiserte RU en Tiktok-video som tøyset med bombingen av den amerikanske ambassaden i Oslo. «Når han ‘lowkey’ er stygg, men han prøvde å eksplodere den amerikanske ambassaden, so it’s okay», lød teksten som ledsaget den korte filmen.

I tillegg vedtok RU-sentralstyret å utpeke de tre brødrene som er siktet for angrepet på den amerikanske ambassaden i Oslo til «ukas helt».

Onsdag uttalte sentralstyremedlem i Rødt Joachim Espe at Rødt må vurdere å bryte med RU.

Vi har lært mye av kontro­versen som var rundt Amrit.

RU angrer ikke på voldshumor

I går lanserte Raudt sin nye plan for å kutte sløsing i offentleg sektor.

Tidlegare finanspolitisk talsperson i SV Kari Elisabeth Kaski seier at det er lett å trå feil når venstresida melder seg på i ein sløseridebatt som fram til no har vore prega av aktørar på høgresida.

– Venstresida må forsvare eit høgt kostnadsnivå i offentleg sektor. Det følgjer av at me er eit rikt land, og kostnadsnivået kjem til å vere høgare enn i mange andre land, seier ho.

Det pregar sjølvsagt også offentleg sektor, ifølgje Kaski.

Sløseplanen til Raudt legg opp til å kutte offentlege utgifter med 22 milliardar kroner. Kaski meiner det er lurt å etterstrebe å bruke pengar på ein fornuftig måte, men understrekar at ein må ikkje akseptere alle premissa i sløseridebatten.

– Det eg er redd for når ein går inn i sløsediskusjonen, er at det blir mykje snakk om at det kostar så mykje. Det er sjølvsagt heilt avgjerande å diskutere kva me brukar pengar på, men me må forsvare at me brukar mykje pengar på offentleg sektor i Noreg, seier ho.

Kaski er oppteken av at folk må forstå at sidan Noreg er eit rikt land med ein sterk velferdsstat, så kjem også den offentlege sektoren vår til å vere blant dei største og dyraste i verda.

Det er fordi kostnadsnivået i offentleg sektor følgjer det høge kostnadsnivået i resten av økonomien vår.

– Venstresida må forsvare eit høgt kostnadsnivå

Rødt-topp åpner for å kaste ut Rød Ungdom 

Sentralstyremedlem i Rødt Joachim Espe mener det er åpenbart at partiet må ta en ærlig og åpen diskusjon om hvorvidt båndene til Rød Ungdom skal kuttes.

Et halvt år etter at daværende Rød Ungdom-leder Amrit Kaur ble tvunget til å gå av, er det skapt uro på ny. I forrige uke kåret RU de tre brødrene som er siktet for terror i forbindelse med eksplosjonen utenfor USAs ambassade til «ukas helter». To av RUs sentralstyremedlemmer har også vitset med bombingen på ungdomspartiets Tiktok-side.

Når Rødts sentralstyre samles tirsdag til uka, skal Rød Ungdoms siste utspill opp til diskusjon.

– Jeg mener Rød Ungdom må ta en vurdering av hva deres politiske prosjekt er og om det er kompatibelt med å være ungdomspartiet til Rødt. Hvis ikke må de ta konsekvensen av det. Så skal vi ta den diskusjonen internt, sier Espe, som også er forbundssekretær i Fellesforbundet.

– Må ikke Rødt ta en vurdering om dere skal kvitte dere med Rød Ungdom?

– Jeg vil ikke forskuttere det. Men at akkurat det må være en diskusjon vi må ha i partiet, er helt åpenbart.

Det har ikke manglet på reaksjoner etter at Rød Ungdom tullet med bombingen mot den amerikanske ambassaden. Kåringen av de terrorsiktede kom som et sentralstyrevedtak i Rød Ungdom, får Klassekampen opplyst.

I Rød-Ungdoms Tiktok-video sto det «Når han ‘lowkey’ er stygg, men han prøvde å eksplodere den amerikanske ambassaden, so it’s okay».

Har fått nok av Rød Ungdom

Charlotte Førde Skomsøy

I dag lanserer Raudt sin store plan for å kutte sløsing i det offentlege.

Det gjer dei med ein detaljert plan på 40 sider som legg opp til å omprioritere kostnadar på minst 22 milliardar kroner.

– Me har sett oss leie på at høgresida skal ta eigarskap til kritikk av sløsing i offentleg sektor, seier finanspolitisk talsperson Mímir Kristjánsson.

Blant konsulentar og finansfolk i Bjørvika i Oslo kjenner ikkje Kristjánsson seg heime, men det er her han meiner at me kan sjå eit tydeleg paradoks. Konsulentane tener seg rike på pengar frå skattebetalarane, medan det vert kutta i budsjetta til skular, barnehagar og sjukeheimar.

– Den norske staten er både ufatteleg rik og utruleg fattig samstundes. Det er ikkje rett at det manglar ­pengar i statskassa i Noreg. Men så opplever jo folk der ute at det er veldig mykje ­fattigdom. Difor er det idiotisk at høgresida skal få eige sjølve sløseriomgrepet, seier han.

Den omstridde dokumentarfilmen «Hvor blir det av penga?» vart laga av skitrenaren Sindre Wiig Nordby og lansert like før valet i fjor haust. Ifølgje Nordby har filmen over tre millionar visningar på ulike plattformer. Bestseljarboka «Landet som ble for rikt» av Martin Bech Holte har òg dytta sløsing oppover på den politiske dagsorden.

Kristjánsson meiner det er feil å sjå på dette som berre ein høgresidesak. I planen han legg fram i dag, går Raudt inn for fleire konkrete grep mot sløsing.

Kutte konsulentbruken med fire milliardar kroner.

Det er idiotisk at høgresida skal få eige sjølve sløseriomgrepet.

Raudt-Kristjánsson lanserer sløseplan

Senterpartiets dårlige oppslutning skaper uro på grasrota i partiet. Nå mener flere av partiets ordførere i Trøndelag at det er naturlig å tenke nytt om samarbeid.

Sp-veteran Hallgeir Grøntvedt har sittet i Ørlandet kommunestyre siden 1988 og vært ordfører i tre omganger. Han sier det er naturlig at Sp sonderer terrenget om et regjeringsflertall med Høyre, KrF og Frp.

– Det er ikke så mye som skiller Ap og Høyre. Begge er for mer kommunesammenslåing og EU, så jeg tenker ikke det er svært annerledes.

– Dere har flertall sammen med Høyre, KrF og Frp. Vil du sondere muligheten for et regjeringssamarbeid med dem?

– Ja, spesielt hvis det blir sånn at vi blir nødt til å kaste kortene med Arbeiderpartiet, så syns jeg det er naturlig, sier han.

Også Senterpartiets ordførere i Snåsa og Høylandet mener tida er inne for å se mot høyre. Siden 2005 har Senterpartiet vært del av den rødgrønne alliansen i norsk politikk. Partileder Trygve Slagsvold Vedum har gjort det klart at enhver form for regjeringssamarbeid med borgerlig side, er uaktuelt.

Men deler av partiet ser ut til å være i utakt med Vedum. Nationen meldte i går at 11 av 17 Sp-ordførere avisa har snakket med, åpner for å samarbeide med høyresida ved neste korsvei.

Grøntvedt i Ørlandet mener at det er de dårlige meningsmålingene som gjør spørsmålet aktuelt. På målingene i mars har Sp et snitt på 5,1 prosent.

Hovedmotstanderen i ­kommunepolitikken er ­Arbeiderpartiet.

Sp-trøndere ser til høyre

Canadas statsminister er på besøk for fyrste gong sida 80-talet: – Noreg kan få ei særstilling

I går landa den kanadiske statsministeren Mark Carney i Bardufoss. Der tek han følgje med statsminister Jonas Gahr Støre og den tyske kanslaren Friedrich Merz for å sjå på soldatane frå 14 land som no deltek på den omfattande militærøvinga Cold Response.

Resten av helga skal dei mellom anna til Andøya og til skirennet i Holmenkollen, før dei skal treffe statsministrane i alle dei nordiske landa for eit møte.

Forskar Karsten Friis ved Norsk Utenrikspolitisk Institutt (Nupi) meiner at Canada ynskjer å nærme seg dei nordiske landa.

– At Canada er interessert i å knyte band til Europa, er openbert. Og då er dei arktiske landa ein naturleg komponent, seier han.

Meiningsmålingar syner at kanadiarar no ser USA som ein større trussel enn Kina.

– Canada er eit arktisk land, og dei kjenner det same presset frå amerikanarane som danskane føler etter Grønland. Dei må vere meir til stades i eigne område. Då er det naturleg at dei pleier banda til Noreg, seier Friis.

Forskar Pernille Rieker meiner at ein må tolke vitjinga frå Carney som ein del av Canadas ønske om å byggje opp eit samarbeid som etter kvart kan bli eit alternativ til USA.

– Det er nærliggjande å tenkje at dette besøket føyer seg inn som eit ledd i den utviklinga der Canada ynskjer å knyte tettare band til andre enn USA, seier ho.

Det er ikkje urealistisk at Europa kan klare seg meir på eiga hand.

Byggjer ny blokk i Nato

Lara Rashid

I haust trua splid om statsbudsjettet med å sende landet ut i regjeringskrise fordi småpartia ikkje var samde.

Er det på tide å rydde i det raudgrøne bedet? Det meiner ein som har sete i leiinga av Miljøpartiet Dei Grøne over fleire år, Lars Viko Gaupset.

Som partisekretær på MDG-kontoret i Oslo (2014–2019) og byråd i Trondheim (2024–2026) har han hatt panoramautsikt til samarbeidsforholda i norsk politikk.

Han meiner at dei raude og grøne kreftene i norsk politikk vil styrke seg om MDG, SV og Raudt slår seg saman til eitt valforbund som stiller felles liste ved val. Eventuelt at to av partia slår seg saman til eitt, seier han.

Gaupset trur ein samanslåing vil gje partia meir makt og påverknad når høgrepopulistiske rørsler har sterk framgang i verda.

– Det er mange parti på venstresida, og me har sett i fleire stortingsval at kampen om sperregrensa har blitt det store dramaet. Me risikerer at fleire parti på den raudgrøne sida kjem under, og konsekvensen kan vere at me ikkje får gjennomført ein kraftig miljø- og omfordelingspolitikk, seier han.

Erkjenninga har kome til han av å sjå korleis dei tre partia har oppført seg etter stortingsvalet i fjor haust.

– Situasjonen me ser på Stortinget no, er at Ap kan setje dei mindre partia opp mot kvarandre, og me får mindre gjennomslag fordi me ikkje er samkøyrde nok.

Me er mindre kraftfulle enn me kunne ha vore.

Vil slå saman små­­­­partia

KrFU vil kurse alle unge i krig

Ungdomspartiet til KrF har teke tydelege skritt i konservativ retning dei siste åra, og no vil programkomiteen stramme skrustikka fleire hakk.

Det nye utkastet til KrFU-program varslar ein tydeleg kurssving mot høgre. Her er nokre av hovudpoenga i det nye programmet:

Statleg sløsing: Handlingsregelen skal ned til 2 prosent frå dagens 4 prosent. Legge ned Innovasjon Noreg og kutte budsjetta i offentleg sektor.

Skattekutt: Formues­skatten og exit-skatten skal vekk.

Krigskurs: Alle 19-åringar skal bli pålagt eit beredskapskurs, og rolla deira i ein eventuell krig skal bli kartlagt.

Kulturell opprustnad: KrF vil innføre ein norsk kulturkanon, krevje at innvandrarar teiknar «verdikontrakt» og leggje større vekt på den kristne fellesskapen kring nasjonen.

– Me er ikkje så opptekne av om folk kallar det høgre eller venstre. Det viktigaste er at dette er dei ­løysingane som Noreg treng. Det er ­verda som har endra seg. Då må ­politikken endre seg òg, seier Torkel Bjuland, leiar for programnemnda i KrFU.

KrFU-leiar Ingrid Olina Hovland fekk i haust merksemd etter at ho sa at ein ikkje bør ta abort, sjølv om graviditeten skuldast valdtekt. Hovland har seinare presisert at ho snakka om kva ho sjølv ville ha gjort.

Alle kan ha nytte av å lære å beskytte seg sjølv.

Vil kurse alle unge i krig

Etter at krigen i Iran braut ut, og trafikken i det viktige Hormuzsundet er kraftig redusert, har oljeprisen auka med kring tretti prosent.

Om det varer lenge, kan Noreg tene fleire hundre milliardar kroner ekstra.

Likevel varsla finansminister Jens Stoltenberg i går at neste års statsbudsjett kjem til å bli trongt, og at regjeringa no byrjar arbeidet med å finne stader dei kan kutte.

– Det er fordi det er viktig at me fører ein økonomisk politikk som gjer at me tryggjer arbeidsplassane og kan leggje til rette for at folk framleis får betre råd.

– Det er fleire område der me uansett får auka utgifter. Det følgjer av utviklinga i ­befolkninga, det gjeld ­Folketrygda, fordi me har behov for meir pleie og omsorg når me vert fleire eldre. Og ikkje minst gjeld det forsvarsløftet. At me har oljepengar, ­betyr ikkje at me har ­uavgrensa med pengar. Brukar ein for mykje pengar for raskt, kan ein setje økonomien over styr, seier Stoltenberg, og legg til:

– Og då kan me igjen oppleve at folk får dårlegare råd. Difor må me vere ansvarlege. Det finst knapt noko meir usosialt enn å føre ein økonomisk politikk som bidreg til auka arbeidsløyse, eller at me mistar kontrollen over kostnadene.

Stoltenberg er oppteken av at finansinntekter frå oljefondet no er viktigare for Noreg enn inntektene frå oljesektoren.

Noreg er altså ein investornasjon meir enn me er ein oljenasjon.

Dette seier dei kvart år. Det er ikkje overraskande, og det er også Jens Stoltenbergs jobb å seie det.

Varslar kutt, tronge tider – og trygg økonomisk styring

Frp vil ha atomvåpen: – Det er ein av dei viktigaste garantiane for fred

Utanrikspolitisk talsperson i Frp Himanshu Gulati meiner at det er bra at Frankrike vil byggje fleire atomvåpen og at franskmennene ynskjer å plassere dei rundt om i Europa.

– Me har generelt meint at Europa og Noreg må ta større ansvar for eigen tryggleik, også når det gjeld atomvåpenparaplyen. Det vil vere naturleg å tenkje dette innanfor ramma av dei europeiske Nato-landa, seier han.

Det seier Gulati etter at Omar Svendsen-Yagci, leiaren i Unge Venstre, førre veke gjekk ut i Klassekampen og tok til orde for at me treng kjernevåpen i Noreg.

Den franske presidenten Emmanuel Macron varsla førre veke at Frankrike no skal utvide og styrkje kjernevåpenarsenalet sitt for fyrste gong på fleire tiår.

I dag har franskmennene kring 290 operative kjernevåpen, noko som er monaleg færre enn dei 5500 russiske, 5200 amerikanske og 500 kinesiske kjernevåpena.

No vil dei altså ruste opp, og dei vil gjerne at nokre av kjernevåpenarsenalet deira skal lagrast i ulike europeiske land.

– Det er positivt at Frankrike tek initiativ, men me treng eit samarbeid mellom fleire land, inkludert Storbritannia og Frankrike. Dette er svært kostbare prosjekt, og det krev grundige diskusjonar og samarbeid, seier Gulati.

Frp meiner at kjernevåpen er viktig for norsk og europeisk tryggleik.

Atomvåpenparaplyen har levert fred og stabilitet.

Frp vil ha meir atomvåpen

Krigen kan knekke Trump, trur Henrik Thune. Han har vore på innsida av forhandlingane med Iran.

– Du har jobba tett på dei diplomatiske prosessane rundt Iran dei siste åra. Kor svekkja er Iran no?

– Regimet er såra, og dei er skadde. Likevel klarer dei førebels å halde oppe mykje trykk, og jamvel å eskalere med meir avanserte missil mot Israel. Og regimet har klart å regenerere seg sjølve. Den islamske republikken er på mange måtar over. No er det revolusjonsgarden og truleg Ali Larijani som sit og styrer. Reolusjonsgarden er ikkje djupt ideologiske, men ein kryssing av ein tryggingspolitisk og økonomisk entreprise.

– Er det ein fordel for Iran at dette har skjedd?

– Til no har regimet greidd å konsolidere seg og absorbere angrep, i mykje større grad enn det eg trur USA hadde venta. Erfaringar frå Libya‑krigen syner at dette er vanskeleg å endre, og ein endar fort i ein ­utmattande og stivna krigstilstand, der øydeleggingane i Iran vert enorme.

– Kva trur du har vore motivasjonen til amerikanarane med dette angrepet?

– Eit stort israelsk og amerikansk angrep har vore eit mål for Netanyahu lenge. Trump trudde nok at han kunne oppnå ein Venezuela-modell, der ein moderat leiar strekte opp handa og var klar til å forhandle. Forhåpninga har også vore å slå ut Irans evne til å svare raskt. No er me på den sjuande dagen av krigen, og det iranske regimet klarer framleis å svare på angrepa. Og dei eskalerer angrepa teknologisk. Det er i strid med forteljinga som amerikanarane har trudd på.

– Du jobba i kulissane som diplomat for å forsøkje å hindre bombinga av Libya. Ser du likskapar mellom Libya i 2011 og Iran i 2026?

– Likskapen ligg i naiviteten i å tru at ein kan fjerne eit regime frå lufta. Begge stader er me i ein situasjon der du utfører massiv bombing, men så er regimet der framleis. Kva gjer du då? Tripoli vart bomba massivt, men så lenge folk ikkje reiste seg i gatene i Tripoli, så vart det stillstand mellom Libya og Nato. Om krigen held fram, kan situasjonen i Iran byrje å likne. No eskalerer amerikanarane. Dei bombar med B-52 bombefly. Det er den same historia: Du må skru det militæret opp fleire hakk og justere måla, fordi det innleiande angrepet ikkje oppnådde målet.

– Angrepet frå USA og Israel har også vore effektivt. Dei tok livet av den øvste leiaren og fleire titals iranske toppleiarar den fyrste dagen.

Dette kan opne døra for folk som Tucker Carlson.

Trur krigen kan knekke Trump

Det finst mange bilete av kvinner i Teheran med korte skjørt og udekka hår før den islamske revolusjonen i 1979. Det treng ikkje å bety at alle iranarar var veldig liberale og frigjorte før revolusjonen. Mitt inntrykk etter å ha reist rundt i Iran og prata med folk, er at folk der er ganske konservative. Kanskje kvinnene på dei gamle bileta tilhøyrde ein liten, urban elite.

 i den iranske byen Isfahan trefte eg ein 16 år gamal gut som hadde lært seg å prate engelsk med amerikansk aksent, ved å stå på taket til huset han vaks opp i og prate til seg sjølv. Han var veldig oppteken av den amerikanske sjølvhjelpsguruen Tim Ferriss. Guten drøymde om å bli gründer og ville vite kva eg meinte om boka «The 4-Hour Workweek». I løpet av samtalen kom det også fram at det irriterte han kraftig at nokre av dei unge kvinnene som sat rundt oss i parken, var for lettkledde. Dei hadde sjal som berre delvis dekka håret deira.

 i parken og prata, var det tilfeldigvis fredagsbøn, og guten tok meg med inn i den vidgjetne Sjahmoskeen. Den vart bygd på byrjinga av 1600-talet og er veldig vakker. Moskeen er eigentleg stengd for ikkje-muslimar under bønen, men guten insisterte på at det var heilt greit at eg stod og såg på medan dei lange rekkjene av menn knelte og ba til Gud. Etterpå fortalde han at han aldri er så lukkeleg som når han ber til Gud. Difor står han opp ved daggry kvar dag for å gjere det.

Iran

Jo Skårderud

Det var i eit intervju med VG at stortingspresident Masud Gharahkhani (Ap) peika på kongesonen og opposisjonsfiguren Reza Pahlavi som ny leiar i Iran.

Gharahkhani viser til demonstrasjonar i Tyskland, og seier: «Det er jo navnet til Pahlavi de roper. Det er ikke mange andre navn.»

Det får Siavash Mobasheri, Raudt-gruppeleiar i Oslo bystyre, til å reagere.

– Eg har mist tilliten til Masud Gharahkhani som stortingspresident. Dette er eitt av dei tyngste symbolske verva me har i Noreg, og då må Stortinget òg vere villig til å ta ansvar dersom rolla blir misbrukt, seier Mobasheri.

– Stortingspresidenten skal ikkje sitje i Oslo og peike ut kven som skal styre Iran. Når han gjer det, driv han i praksis privat utanrikspolitikk frå Noregs høgaste parlamentariske embete. Det er eit alvorleg rolle- og tillitsbrot.

Mobasheri meiner at Pahlavis støttespelarar kjem til å bruke uttalane til stortingspresidenten for alt det er verdt.

– No er det ikkje lenger tvil om at Noregs stortingspresident tek side i ein djupt splittande maktkamp i den iranske opposisjonen. Det vil bli brukt politisk av Pahlavi-miljøet som ei form for legitimering.

Aref Naderi er ein norsk-iranar som jobbar på Litteraturhuset i Trondheim. Han har kurdisk bakgrunn, og er glad for angrepa som USA og Israel no har utført mot heimlandet hans.

Får refs for å blande hattar

For fyrste gong på mange år sit ikkje leiaren i Fellesforbundet i sentralstyret til Ap. Forbundsleiar Christian Justnes seier han gjerne vil inn i det mektige Ap-organet.

– Eg har ikkje fritidsproblem, men for forbundet hadde det vore rett og rimeleg, ja. Det hadde vore bra for partiet òg, seier han.

Han er leiar for det største LO-forbundet i privat sektor, men har ikkje plass der dei viktigaste avgjerdene i regjeringspartiet Ap vert tekne – slik forgjengarane hans har hatt.

Det er fordi det skjedde omrokeringar like før Arbeidarpartiets landsmøte i fjor, i samband med at dåverande Fellesforbund-leiar Jørn Eggum måtte trekkje seg frå alle verv etter mellom anna å ha innleia eit forhold til ein tillitsvald i forbundet.

Klassekampen har prata med to sentrale kjelder i Arbeidarpartiet, som begge stadfestar at det ikkje er fleirtal i sentralstyret for å gje Justnes ein plass før landsmøtet neste vår.

Justnes vil ikkje vente til landsmøtet i 2027 med å kome seg inn, han vil gjerne ha ein observatørstatus utan røysterett fram til den tid.

– Me har 180.000 medlemmar i Fellesforbundet over heile landet. Politikken vår skal treffe arbeidsfolk, og då er det viktig å få eit tilstrekkeleg tal røyster som kan vere med på å forme politikken. Og det kan me bidra med, seier han.

– Kvifor kan du ikkje vente til landsmøtet i 2027?

Det har skapt sterke reaksjonar hjå våre folk.

Stengd ute frå Ap-leiinga

Laurdag føremiddag stod fleire titals norsk-iranarar i ein sirkel på Festplassen i Bergen. Med song, dans og tilropet «javad sjah» (leve sjahen) feira dei åtaket på Iran.

Ein av deltakarane Klassekampen snakka med, er Nasser Rahbari. Han kom til Noreg i 1987, under Iran-Irak-krigen, og busette seg etter kvart i Bergen.

Rahbari er håpefull for Irans framtid og er blant dei som støttar heilhjarta opp om at Reza Pahlavi, son av Irans tidlegare sjah, Mohammed Reza Pahlavi, tek over makta i Iran i ein overgangsperiode.

– Eg vaks opp på 1970-talet og var 11–12 år då den islamske revolusjonen skjedde. Det var ein katastrofe, seier Rahbari, som i dag arbeider som IT-konsulent for Cap Gemini.

Rahbari peikar på at både økonomien og utdanningsnivået blomstra under sjahen.

– Det er godt dokumentert at den førre sjahen, Mohammed Reza Pahlavi, også slo hardt ned på politiske dissidentar med vald, bortføringar og tortur.

– Ja, sjahen var kanskje autoritær. Men samstundes fekk han styr på både økonomien og utdanningsnivået, bygde sjukehus og fekk fart på banksystemet.

Aref Naderi jobbar på Litteraturhuset i Trondheim og har bakgrunn i den kurdiske delen av Iran. Også han er glad for angrepa.

Norsk-iranarar ser håp for Iran si framtid

Leiar i YS Hans-Erik Skjæggerud seier at dei tykkjer at det er på tide med ei ny statleg maktutgreiing for å ­kartleggje kven som har makt i det norske samfunnet og ­korleis dei utøver den makta.

– Me meinte at det var naudsynt etter valet i haust. Det var prega av skjult påverknad og pengegåver. Etter avsløringane som har kome fram i Epstein-dokumenta, har behovet for ei slik maktutgreiing vorte endå større, seier Skjæggerud.

Klassekampen skreiv ­tidlegare denne veka at Raudt 

skal fremje eit forslag i ­Stortinget om å setje i gang arbeidet med ei ny maktutgreiing.

Dei to maktutgreiingane i høvesvis 1982 og 2003 har vorte mykje omdiskuterte. No ynskjer Raudt å få med seg dei andre partia på ei ny.

– Samfunnet har endra seg kraftig dei siste tjue åra. Påverknad av valkampar og den langt større rolla sosiale ­medium spelar, har endra premissane, seier Skjæggerud.

– Kva er formålet med ei maktutgreiing?

– Det er å styrkje ­demokratiet og gje folk ei betre oversikt over korleis ­samfunnet og demokratiet fungerer.

YS og LO vil ha maktutgreiing

Josefine Gjerde

Oljefondets investeringer var i hardt vært i 2025. Krigen i Gaza og Israels okkupasjon på Vestbredden førte til økt press om uttrekning fra selskaper som kan knyttes til aktivitet i de okkuperte områdene.

På tampen av året satte Stortinget Oljefondets etikkråd på pause. Et utvalg skal nå se på hvordan Oljefondet skal jobbe med etiske retningslinjer framover.

Oljefondet la onsdag fram sin årlige rapport om ansvarlig forvaltning. I den redegjør fondet for etiske vurderinger knyttet til fondets ­investeringer på felt som klima, miljø og menneskerettigheter. Men rapporten speiler ikke året som har gått, mener Amnesty.

– Overordnet er jeg svært underveldet over det rapporten viser, særlig etter det ekstraordinære året vi har lagt bak oss. Det ser ut som om Oljefondet driver business as usual, sier prosjektleder ­Astri Sjoner.

Hun påpeker at menneskerettighetsfokuset i fondets arbeid er svært mangelfullt.

– At man i et år som 2025 kun har snakket om menneskerettigheter i 84 møter – under 3 prosent av møtene med selskaper – synes jeg er merkelig, sier hun.

Det samme påpeker Pål Nygaard fra Historikere for Palestina, en gruppe som har brukt mye tid på å undersøke de israelske selskapene Oljefondet har investert i.

– De sier mye som ser bra ut, men det er noen dype problemer som de ikke snakker om, sier han.

Refses for å glemme menneske­rettigheter

SV-uro: Dette meiner 84 lokallagsleiarar om Kirsti Bergstøs SV. 

På snittet av meiningsmålingane har SV no ein oppslutnad på 4,6 prosent.

Det er det dårlegaste dei har hatt sidan 2017, og det har gått gradvis nedover sidan dei i sommar hadde 8,2 prosent.

Samstundes har partiet vore prega av uro. Partiets eigen evaluering av valkampen kom med ein knusande dom over et skuffande valresultat, og på fylkesårsmøtet til Troms SV forrige helj vart det fremja eit forslag om å uttrykkje mistillit mot partileiar Kirsti Bergstø.

Aleksander Åsnes

Artikler

I 50 år har Ebba Wergeland jobba for sekstimarsdagen.

Påske

Sjølv om det skjedde motvillig og raskt, er Per Vidar Kjølmoen glad for at drivstoffprisane no vert lågare.

RU angrer ikke på voldshumor

Kari Elisabeth Kaski meiner venstresida ikkje kan akseptere høgresidas premiss i sløseridebatten.

Rødt-topp åpner for å kaste ut Rød Ungdom

Mímir Kristjánsson og Raudt har laga ein plan som dei meiner kan kutte 22 milliardar kroner med sløsing i offentleg sektor.

Sp-trøndere ser til høyre

Canadas statsminister er på besøk for fyrste gong sida 80-talet: – Noreg kan få ei særstilling

Tidlegare MDG-partisekretær Lars Gaupset meiner det er på tide at Raudt, SV og MDG stiller felles liste, og kanskje også slår seg saman.

KrFU vil kurse alle unge i krig

Varslar kutt, tronge tider – og trygg økonomisk styring

Frp vil ha atomvåpen: – Det er ein av dei viktigaste garantiane for fred

Krigen kan knekke Trump, trur Henrik Thune. Han har vore på innsida av forhandlingane med Iran.

Iran

Får refs for å blande hattar

Leiaren i LO-forbundet Fellesforbundet vil inn i Aps mektige sentralstyre. Men han slepp ikkje inn.

Norskiranske Nasser Rahbari jublar for åtaket på Iran og støttar kongssonen Reza Pahlavi.

Ein ny maktutgreiing er naudsynt, meiner arbeidstakarorganisasjonane YS og LO.

Refses for å glemme menneskerettigheter

SV-uro: Dette meiner 84 lokallagsleiarar om Kirsti Bergstøs SV.

Raudt føreslår ei ny maktutgreiing og får støtte frå leiaren av den fyrste.

Positive teikn frå Kina gjer at Espen Barth Eide har tru på frihandelsavtale

Frp og Raudt gir Støre refs

Hilde Henriksen Waage meiner statsministeren har loge om hemmeleg Midtausten-arkiv for å beskytte diplomatparet.

Den norske regjeringa har ikkje trua på EUs planar om eit felles forsvar. I staden har dei no inngått store forsvarsavtalar med Tyskland og Storbritannia.

Medan Danmark ikkje veit kor lenge USA vil vere ein alliert av Europa, seier Jonas Gahr Støre at Noreg på fleire område er nærare USA enn før.

I 50 år har Ebba Wergeland jobba for seksti­mars­dagen.

Påske

Sjølv om det skjedde motvillig og raskt, er Per Vidar Kjølmoen glad for at drivstoff­pri­sane no vert lågare.

RU angrer ikke på voldshumor

Kari Elisabeth Kaski meiner venstre­sida ikkje kan akseptere høgresidas premiss i sløseri­de­batten.

Rødt-topp åpner for å kaste ut Rød Ungdom

Mímir Kristjáns­son og Raudt har laga ein plan som dei meiner kan kutte 22 milliardar kroner med sløsing i offentleg sektor.

Sp-trøndere ser til høyre

Canadas stats­mi­nister er på besøk for fyrste gong sida 80-talet: – Noreg kan få ei sær­stil­ling

Tidlegare MDG-parti­sek­retær Lars Gaupset meiner det er på tide at Raudt, SV og MDG stiller felles liste, og kanskje også slår seg saman.

KrFU vil kurse alle unge i krig

Varslar kutt, tronge tider – og trygg økonomisk styring

Frp vil ha atomvåpen: – Det er ein av dei viktigaste garantiane for fred

Krigen kan knekke Trump, trur Henrik Thune. Han har vore på innsida av forhand­lin­gane med Iran.

Iran

Får refs for å blande hattar

Leiaren i LO-forbundet Felles­for­bundet vil inn i Aps mektige sentral­styre. Men han slepp ikkje inn.

Norski­ranske Nasser Rahbari jublar for åtaket på Iran og støttar kongssonen Reza Pahlavi.

Ein ny makt­utgreiing er naudsynt, meiner arbeidstakar­organisasjonane YS og LO.

Refses for å glemme menneske­rettigheter

SV-uro: Dette meiner 84 lokal­lags­leiarar om Kirsti Bergstøs SV.

Raudt føreslår ei ny maktut­greiing og får støtte frå leiaren av den fyrste.

Positive teikn frå Kina gjer at Espen Barth Eide har tru på frihan­dels­av­tale

Frp og Raudt gir Støre refs

Hilde Henriksen Waage meiner stats­mi­nis­teren har loge om hemmeleg Midtausten-arkiv for å beskytte diplo­mat­paret.

Den norske regjeringa har ikkje trua på EUs planar om eit felles forsvar. I staden har dei no inngått store forsvars­av­talar med Tyskland og Storbri­tannia.

Medan Danmark ikkje veit kor lenge USA vil vere ein alliert av Europa, seier Jonas Gahr Støre at Noreg på fleire område er nærare USA enn før.

I 50 år har Ebba Wergeland jobba for sekstimarsdagen.

Sjølv om det skjedde motvillig og raskt, er Per Vidar Kjølmoen glad for at drivstoffprisane no vert lågare.

Kari Elisabeth Kaski meiner venstresida ikkje kan akseptere høgresidas premiss i sløseridebatten.

Mímir Kristjánsson og Raudt har laga ein plan som dei meiner kan kutte 22 milliardar kroner med sløsing i offentleg sektor.

Canadas statsminister er på besøk for fyrste gong sida 80-talet: – Noreg kan få ei særstilling

Tidlegare MDG-partisekretær Lars Gaupset meiner det er på tide at Raudt, SV og MDG stiller felles liste, og kanskje også slår seg saman.

Krigen kan knekke Trump, trur Henrik Thune. Han har vore på innsida av forhandlingane med Iran.

Leiaren i LO-forbundet Fellesforbundet vil inn i Aps mektige sentralstyre. Men han slepp ikkje inn.

Norskiranske Nasser Rahbari jublar for åtaket på Iran og støttar kongssonen Reza Pahlavi.

Ein ny maktutgreiing er naudsynt, meiner arbeidstakarorganisasjonane YS og LO.

Refses for å glemme menneskerettigheter

SV-uro: Dette meiner 84 lokallagsleiarar om Kirsti Bergstøs SV.

Raudt føreslår ei ny maktutgreiing og får støtte frå leiaren av den fyrste.

Positive teikn frå Kina gjer at Espen Barth Eide har tru på frihandelsavtale

Hilde Henriksen Waage meiner statsministeren har loge om hemmeleg Midtausten-arkiv for å beskytte diplomatparet.

Den norske regjeringa har ikkje trua på EUs planar om eit felles forsvar. I staden har dei no inngått store forsvarsavtalar med Tyskland og Storbritannia.