Over 20 prosent tilsette i olje- og gassListhaug kom på sjarmoffensiv

Stord på kanten av stupet

PRESSAR PÅ: Sylvi Listhaug (Frp) vitja verftet Kværner Stord med lovnader om å kjempe for oljeskatten næringa ønskjer. Ho legg press på Arbeidarpartiet, som er jokeren for om det blir krisepakke til oljeindustrien eller ikkje. I bakgrunnen ligg Njord-plattforma.

DYSTERT: På Stord ser det mørkt ut om ikkje det kjem krisehjelp til oljeindustrien. På verftet trur dei ikkje på grøne skogar utan det svarte gullet.

Kværner Stord og Leirvik AS er hjørnesteinsverksemdene på Stord og har tusenvis av tilsette. Hjå Leirvik AS er anleggshallane tomme medan Kværner driv verftet med noko lågare aktivitet. Men i 2022 er det slutt, om det ikkje kjem inn nye oppdrag.

Nestleiaren i Framstegspartiet og saksordførar for forslaget om endringar i oljeskatteregimet som krisestøtte, Sylvi Listhaug, var denne veka på sjarmoffensiv på vestlandsøya som har størst del tilsette i olje- og gassnæringa, dei fleste av dei i leverandørindustrien.

– Det er godt å kome ut der verdiskapinga skjer, og nyttig å få høyre kor viktig saka er for dei det gjeld, seier ho.

Petroleumssektoren utgjer over 20 prosent av all sysselsetjing i kommunen, ifølgje tal frå SSB, og bygging av plattformer står for brorparten av det. Det er i vanlege tider. No er det meir uvanleg, og kommunen har over 10 prosent arbeidsløyse.

Ordførar Gaute Epland (Ap) skildra hjørnesteinsverksemdene som sjølve eksistensgrunnlaget for kommunen og regionen i Klassekampen onsdag.

Fornybart ikkje nok

– Kværner er inne på alle fornybare sider. Men prosjekta er for få, for små og for langt fram i tid, seier verftsdirektør Terje Johansen, som fortel at dei jobbar mellom anna med havvindprosjektet Hywind Tampen.

– Det skapar arbeidsplassar, men berre ein brøkdel av det eit olje- eller gassprosjekt gjer, seier han.

Om lag 50 av arbeidsplassane på verftet er knytt til Hywind Tampen. Verftet hadde 6800 arbeidsplassar før koronakrisa. Leirvik AS driv mellom anna med bustadmodular til plattformer og vedlikehald og modifikasjonar. Direktør Leif-Ståle Liland håpar selskapet kan feire 75-årsjubileum neste haust.

– Aker BP stoppa Hod-prosjektet. Det kan vi setje i gang att sekundet vedtaket er på plass, seier direktøren om prosjektet som vil 60 arbeidsplassar ut året.

Kjem arbeidet med Noaka-feltet i gang, vil det gje 100 arbeidsplassar i to år, og Wisting-feltet 200 arbeidsplassar i to år.

Skapar 12.000 jobbar

Johansen har rekna seg fram til at verftet hans, inkludert indirekte arbeidsplassar i nærområdet, står for ein sysselsetjingseffekt på 12.000 arbeidsplassar. Det skal gje 3,5 milliardar kroner i personskatt og arbeidsgjevaravgift, meiner han.

Listhaug sjølv, på første turen hennar til Stord, merkar seg at det er tre hotell berre i Leirvik.

– 70 prosent av omsetninga vår kjem frå olje- og gassindustrien, seier hotelldirektøren på Stord Hotell, Martin Tveita.

No ligg den 22 år gamle Njord-plattforma inne til oppgraderingar, og verftet byggjer ein modul til fase to av Johan Sverdrup-plattforma. Nokre oppdrag har dei, men det er rolegare enn håpa for verftet som har investert 1,7 milliardar kroner sidan 2011. Snart står ein ny kai klar som dei har brukt fleire hundre millionar kroner på.

«Det ligg i ryggmergen vår å trygge industriarbeidsplassar»

MAGNE ROMMETVEIT (AP), TIDLEGARE STORD-ORDFØRAR

– Det var Sverdrup som redda oss sist gong, seier leiaren for fagforeininga Nito, Eddy Helland, som sjølv starta karrieren i Kværner med bygginga av Njord-plattforma då ho var ny.

Det er desse prosjekta verftet er avhengig av, og som dei treng at oljeselskapa trykkjer på knappen for å setje i gang.

Sveisaren Kamille Espeland er blant dei unge som går inn i faget.

– Det er ingen her som ikkje kan tenkje seg å jobbe med grøne prosjekt, seier ho, som har flytta frå Os og slått seg til ro på Stord med sambuar, katt og nykjøpt hus.

Eks-ordførarar kjempar

No står slaget på Stortinget, der finanskomiteen har saka. Dei legg fram innstillinga si 4. juni, med endeleg behandling i Stortinget 12. juni.

Veljarane i Hordaland har sendt to stordabuar til Stortinget. Magne Rommetveit (Ap), tidlegare ordførar på Stord frå 1991 til 2007, og Liv Kari Eskeland (H), som tok over ordførarklubba i 2007 og sat til 2015.

No sit kongen og dronninga av Stord på Løvebakken, ingen av dei i finanskomiteen, men begge prøver hardt å overtyde sine parti om oljeskatten.

– Det handlar ikkje berre om å redde arbeidsplassar her, men om å redde framtida for Noreg, seier Eskeland patosfylt medan ho skodar over bileta på veggen på styrerommet som fortel historia om det 101 år gamle verftet.

Ho må forlate visitasen på verftet for eit gruppemøte i Høgre der mellom anna oljeskatten står på møteplanen, den eine grunnen som er sosialt akseptert for å gå frå denne forsamlinga.

– Det skal ikkje vere tvil om kvar Høgre står, seier Eskeland og går med det langt i å seie at dei har måtte gje tapt i regjeringsforhandlingar.

«Eg heiar på deg, Sylvi»

Næringa tromma saman eit seminar på Stord onsdag for eit titals deltakarar frå næringslivet og politikk, der dei fekk fortalt om situasjonen for politikarane.

«Eg heiar på deg, Sylvi, og våre folk i finanskomiteen,» sa Arbeidarpartiets Rommetveit i sin appell frå talarstolen og lova klar tale overfor eige parti, før han gjekk i gruppemøte.

– Eg er optimist. Eg reknar med at ein prøver å få til ein breiast mogleg avtale, som kan stå seg over tid, seier Rommetveit etterpå og strekar under at det framleis er mykje tid att og det ikkje har vore endeleg behandling i gruppa til Arbeidarpartiet.

Onsdag kveld kunngjorde han at han ikkje tek attval til Stortinget, etter eit langt liv i politikken med fire periodar som ordførar og tre som stortingsrepresentant.

– Eg har vore ordførar og veit korleis det er med oppturar og nedturar. Det er ikkje berre lokalsamfunnet, men heile regionen som står og fell på om det er aktivitet på verftet, seier han.

– Det ligg i ryggmergen vår å trygge industriarbeidsplassar. Men det er viktig at det gjev arbeidsplassar i Noreg. Eg synest vel mykje har gått til fjerne strok, seier Rommetveit.

Avheng av Arbeidarpartiet

Listhaug prøver no å leggje ansvaret over på Arbeidarpartiet og sender kraftige stikk i den retninga.

– Eg trur det er mange i Arbeidarpartiet som forstår behovet, men dei kjempar mot ein fløy i partiet som har ein annan agenda og vil leggje ned næringa. Det er tragisk om Arbeidarpartiet sviktar arbeidarane, seier ho.

Med Framstegspartiet og Senterpartiet som tydeleg har markert seg for skatteframlegget frå næringa, vil dei få fleirtal saman med Arbeidarpartiet.

Du kan bla til neste sideBla med piltastene