Anne Kari Hinna

#fff

#000

– Tidlegare har det vore opplagt at me ikkje opnar leiting så nær kysten. Særleg Lista og Jær-strendene er vårt Lofoten og Vesterålen, seier Erik Hammer, leiar i Naturvernforbundet i Rogaland.

Fristen for å søka på utvinningslisensar i dei førehandsdefinerte områda i Nordsjøen, Norskehavet og Barentshavet nærmar seg. 70 blokker er tilgjengelege. Då regjeringa i mai lyste ut områda, var den raude streken sett nærare kysten enn tidlegare. Naturvernforbundet meiner jakta etter olje og gass nærare kysten skjer utan debatt.

– Dette går under radaren og utan at ein ser konsekvensen av det. Me snakkar no om boring så nær som fire kilometer frå land, seier Hammer.

Ifølge han ligg ein av dei største tareskogane i Noreg utanfor Jæren og er ei viktig kjelde for opptak av CO2. I tillegg liker pigghå seg i området.

Også Noregs Kystfiskarlag er uroa, og etterlyser grundigare konsekvensutgreiingar.

– Blokka utanfor Lindesnes er sett skremmande nære land, seier Alice Roseth Helleberg, nestleiar i Noregs Kystfiskarlag.

Men også nokre blokker i Finnmark er svært nære land, legg ho til. Bekymringa er knytt både til konsekvensane av eit eventuelt uhell, der olje driv inn mot land, men også sjølve aktiviteten. Særleg under bygging kan støy og vibrering vera negativt for gytande fiskeslag.

– Skremmer du vekk dei gytande artane, så har du eit problem, seier ho.

Noreg opnar for oljejakt nærare land

I dag går Jørgen Reinsholm i 6. klasse. Han har gleda seg til å møta igjen vennar på skulen etter ein lang sommarferie.

Jørgen er ein av elevane i norsk skule som har forsøkt det Fellesskuleutvalet nyleg tok til orde for. Då han begynte i 1. klasse, blei Austrheim skule i Haugesund omorganisert frå ein tradisjonell skule med SFO, til ein heildagsskule.

Han hugsar ikkje så mykje frå desse åra. Men at dei fekk pizza i bydelshuset og gjekk turar i nærområdet, det hugsar han.

– Me var mykje på tur. Det var kjekt, fortel han.

Mamma Lene Reinsholm er FAU-leiar ved skulen. Ho hugsar betre og meiner heildagsskulen var ein stor suksess.

– Det var berre positivt. Det var kjempetrist at det blei avslutta, seier Reinsholm.

Helge Peterson er einig. Sonen Andreas begynte i 2. klasse året kommunen rulla ut forsøket.

– Eg har ikkje høyrt eit einaste negativt ord frå foreldre, seier han.

I ein situasjon der kommunen går med dundrande underskott har me ikkje ein sjanse i havet.

Droppa lengre skuledagar etter heildagstest

Frida Holsten Gullestad

Individualiseringen i norsk skole har gått for langt.

Det mener Bjørn Haugstad. Han leder Fellesskoleutvalget, som for ei knapp uke siden la fram sine anbefalinger for skolen. Forslaget om å flytte tolv SFO-timer på 1. og 2. trinn inn i skolen har fått mye oppmerksomhet. KrF-topp Joel Ystebø omtalte i VG anbefalingen som galskap. 

Haugstad, som selv har bakgrunn fra Høyre og som statssekretær i Kunnskapsdepartementet, er glad for debatten. Nå vil han derimot advare om det utvalget beskriver som en stadig mer individorientert skole.

«Lærere forteller om foreldre som overstrømmer skolen med meldinger og ønsker om at deres barn må følges opp på en bestemt måte», skriver utvalget.

– Det vi tenker på som et problem, er en individualisering som minner mer om egoisme. Noen blir så opptatt av å få det man oppfatter som sine rettigheter at det går på bekostning av fellesskapet som vi alle er avhengig av, sier Bjørn Haugstad.

– Bør man sette noen begrensninger for de rettighetene og individualiseringen?

– Vår rapport gjør et lite stykke arbeid med å synliggjøre at summen av godt begrunnede enkeltrettigheter kan bli mer enn fellesskapet klarer å håndtere.

Den overordna diagnosen utvalget kommer med er dyster:

Å lese skjønnlitteratur er en veldig effektiv måte for elevene å ­utvikle empati på.

Advarer mot «ego-skolen»:  «Foreldre overstrømmer skolen med meldinger og ønsker»

Denne veka startar skulane opp igjen. For dei aller fleste yngste barna går vegen vidare til skulefritidsordninga (SFO).

Då Fellesskuleutvalet nyleg la fram sine tilrådingar for norsk skule framover, var eit av forslaga å integrera dei tolv gratis timane med SFO-tid i skuletida. Omgrepet «heildagsskule» blir ikkje brukt, men utvalet foreslår ein over to timar lengre skulekvardag, men slår fast at talet på undervisningstimar ikkje skal aukast.

– Fellesforbundet er positive og trur at ein leksefri heildagsskule kan gi gode rammer for ein inkluderande og utjamnande skulekvardag, seier Joachim Espe, som sit i leiinga i Fellesforbundet.

– Men så er me også opptatt av ein meir praktisk grunnskule alt frå start. Det trur me blir endå viktigare om det skal meir timar inn i skulekvardagen, seier han.

Espe understrekar at ei slik omlegging også krev at det kjem meir ressursar til skulen. Ifølge utvalet er prisen på å flytta dei tolv timane over frå SFO til skulen i overkant av ein halv milliard kroner.

Fagforbundet, som organiserer mange tilsette i SFO, seier blankt nei til å ta SFO-timane inn i skuledagen.

– SFO bør halda på eigenarten sin som eit tilbod på premissane til barna, og ikkje bli nok ein læringsarena. Mange barn har behov for eit avbrekk etter ein lang skuledag, seier Marianne Bratsveen, leiar i Fagforbundets seksjon for oppvekst.

Me fryktar at SFO skal bli veldig skolsk.

Splid i LO om lengre skuledag

Tom Henning Bratlie

Over helga går han av som leiar for Pensjonistforbundet, og med det set Davidsen punktum etter fleire tiår som sentral aktør i norsk arbeids- og samfunnsliv. Men det er lite vemod å spora hos mannen som i førti år har trekt i trådane i maktas kulisser.

Davidsen var med å stoppa norsk EU-medlemskap og blei ein sentral strateg bak det raudgrøne regjeringsprosjektet. Og då brannmannen gav seg som forbundsleiar i Fagforbundet i 2013, tok det ikkje lang tid før han dukka opp att som leiar for Pensjonistforbundet. Kva har han sjølv å seia om si eiga rolle i historia?

– Tenk på alle menneska som opp gjennom tidene har vore i ulike posisjonar, og som var utruleg viktige der og då, men som ikkje ein kjeft hugsar i etterkant. Det er å lura seg sjølv å tru at noko står igjen etter den eine eller andre. Eg håpar ein har klart å gjera det ein kan gjera der og då, og det er det.

Sjølv er Davidsen opptatt av at han har hatt mange flinke folk rundt seg, og peiker heller på dei enn å framheva seg sjølv. Han kan til tider framstå som noko så sjeldan som ein beskjeden bergensar, ikkje brautande, men på talarstolen kunne han dirra. Like spente som andre kunne taleskrivarane stå å høyra på. Dei kunne ha jobba lenge med ein tale, men på talarstolen heldt Davidsen seg sjeldan til manus.

I pressa har Davidsen fått tilnamnet «den mektige».

Eg var ikkje skule­moden, men eg var jævlig tidleg kjønnsmoden

Ut av manesjen

Etter partileiardebatten torsdag kveld i Arendal stod media klare med terningane. VG utpeikte debutanten Ine Eriksen Søreide (H) som kveldens vinnar og gav ho fem, mens Dag Inge Ulstein (KrF) fekk to. TV 2 gav Guri Melby (V) ein, mens Sylvi Listhaug (Frp) fekk seks. Mens det i Nettavisen var Raudt-leiar Marie Sneve Martinussen som fekk seks. Klassekampen har brukt sommaren til å trilla terning over innsatsen til statsrådane, mens landslagsspelarane fekk terningkast under sommarens store VM-fest.

På mange arenaar i samfunnet skal innsatsen vurderast og premierast. Barn blir stadig oftare premiert for innsats, er mitt inntrykk. Då ein elles gøy idrettscamp i nabolaget skulle avrundast, blei enkelte trekt opp på scena og fekk premie for enten innsats, god oppførsel eller ekstraordinær lagånd. Tanken var nok god, men for dei 60 andre 7-åringane som stod att på golvet utan premiering, men som nok hadde lagt inn ein marginalt like god innsats og oppført seg like fint, var det ikkje ei like kjekk avrunding på fire dagar med balleik.

Utdanningsforbundet meiner ein av trugslane mot fellesskulen er at skulen blir ein arena for konkurranse og ikkje for læring, skriv organisasjonen, som organiserer lærarane i eit innspel til Fellesskuleutvalet, som nyleg la fram sin rapport. Dei meiner det er god grunn til å problematisera korleis konkurranseelementet påverkar kvardagen til elevane og ønsker seg meir diskusjon om kva som kan vera årsakene til skulestress.

Terning

Samla sopar det borgarlege fellesskapet inn 92 mot 77 mandat i ei fersk meiningsmåling Norfakta har gjort for Klassekampen og Nationen.

Størst grunn til å jubla har Frp som får ei oppslutning på 28,9 prosentpoeng, mens Ine Eriksen Søreide og Høgre må nøya seg med 15,8 prosentpoeng, ein marginal oppgang på 0,1 prosentpoeng sidan julimålinga.

Høgre har hatt ein liten opptur frå det dårlege valresultatet i 2025. Mens valresultatet enda på 14,6 nådde partiet ein topp etter leiarskiftet i februar på 19 prosent, men no har partiet altså falle ned att.

Ein viktig grunn til at borgarleg side får eit så stort forsprang på venstresida, er Venstre som karar seg opp til sperregrensa. Dermed ville Guri Melby, partileiar for Venstre, fått med seg sju mandat inn på Stortinget, mot dagens tre stortingsrepresentantar.

KrF ville derimot mista fire av sju mandat. Frp ville gått frå 47 til 55 mandat, mens Høgre ville fått tre fleire mandat enn dagens 24.

Sigbjørn Framnes er ordførar for Frp på Stord sør for Bergen, og gler seg over den gode målinga.

Han meiner det er naturleg at det største partiet på borgarleg side får statsministeren om bildet held seg over sommaren 2029. Akkurat no er det ingen tvil om kven som er størst. Framnes trur Sylvi Listhaug ville blitt ein god statsminister.

– Det hadde gått veldig bra, betre enn frykta. Eg er 100 prosent sikker på at ho hadde gjort ein god jobb, seier han.

Eg trur politikken har godt av personar som kan seia ting tydeleg og klart.

Sylvi og co. grusar Høgre

– Det er den lågast hengande frukten for ny kraft for oss, sa Jonas Gahr Støre (Ap) om vindkraft på land, då han i går la fram regjeringas nye plan for å sikra meir ny kraft.

– Hydro, Yara, Alcoa seier at nye vindkraftprosjekt på land er spesielt viktige for at dei skal få konkurransedyktige kraftprisavtalar framover.

Statsministeren lovde at Norge også framover skal vera «ein kraftnasjon med kraftoverskott og konkurransedyktige prisar».

Raskare og enklare saksbehandling og at staten skal forskottera for inntektene frå produksjonsavgifta til kommunane alt frå byggestart, er to sentrale grep. Det siste skal tidlegare gi kommunane inntekter frå vindkraftanlegg.

Regjeringa vil også fjerna kravet om reguleringsplan ved nye vindkraftanlegg, og kommunane skal ikkje lenger få avvisa nye vindkraftprosjekt før det er laga eit kunnskapsgrunnlag. Berre då gjeld vetoretten.

Aasland håpar på fleire nye vindkraftanlegg på land.

– No er det på tide å seia ja, sa energiministeren.

Regjeringa vil også få opp tempoet i utbygginga av dei regionale og nasjonale kraftnetta. Ifølge Nettutvalet kan det i dag ta 14 år å planlegga, behandla og bygga dei største kraftleidningane i transmisjonsnettet. Målet er å halvera denne tida.

Rullar ut løparen for vindkraft

Tenk deg Oslos minste skule, som ligg i Maridalen og har rundt 75 elevar. På landsbasis er det i overkant av 700 skular med under hundre elevar, kanskje fleire har nettopp 75, med ti elevar på kvart trinn. 75 elevar er sjølvsagt lite i Oslo-målestokk, der eit trinn kan ha mange fleire elevar. Det er likevel mange barn. Ti 7-arlag på Norway Cup for eksempel. Tenkt deg barna stilt opp på ei rekke.

 så mange barnefamiliar som er huslause i Bergen i dag, ifølge Bergens Tidende. Minst 75, for å vera nøyaktig. Køen med bustadlause aukar og skapar bekymring i landets nest største by. Utfordringa i Bergen er «veldig, veldig stor», ifølge Kirkens Bymisjon.

 barnefamiliane lever ikkje utan tak over hovudet, men dei bur typisk hos slekt og vennar, og for barna blir det svært uvisst, med byte av skular og vanskar med å skapa haldepunkt i liva. Marcos Amano ved Robin Hood-huset i Bergen møter mange av dei med prekære bustadtilhøve i Bergen, og han skildrar i BT den fortvilande situasjonen det kan vera å vera avhengig av ein sofa hos vennar eller slektningar: «Da må de gjerne være ute før 07.00, for ikke å plage familien når barna våkner. Så kan de komme tilbake igjen på kvelden, rulle ut soveposen og forsøke å irritere husverten så lite som mulig».

 køen veks, får Bergen forskarros for å jobba systematisk med problematikken. Situasjonen er ille, men kunne ha vore endå verre.

Josefine Gjerde

Eivin Kristensen Vangsnes

1) Bør avgiftskuttet på drivstoff videreføres etter 1. september? Hvis ja, bør kuttet være større?
2) Hvor mye er det greit å betale for drivstoff?
3) Hva bør Ap gjøre opp imot drivstofforhandlingene denne uka?

– Slik prisbildet tegner seg å være for meg, mener jeg det ikke bør skje.

– Jeg synes ikke politikerne skal sette hva som er greit og ikke. Det påvirkes av markedet.

– Ap må lytte til hva de andre sier. Samtidig må utviklingen følges. Det har vært ganske lave priser i sommer.

Hans Blattmann, ordfører i Bykle kommune:

– Nei. Med tanke på dagens lønnsnivå har vi råd til drivstoff. Avgiftskuttet koster staten mye. Det finnes andre prioriteringer som er viktigere.

– I disse tider hvor over 90 prosent av nye biler er elektriske, tenker jeg at en drivstoffpris på 25 kroner pluss per liter må være greit.

– Arbeiderpartiet har tidligere uttalt at de ikke egentlig ønsker et avgiftskutt. Det må partiet stå inne for i forhandlingene.

Ap-topper sier nei til nye avgiftskutt

Det blir hevda at Fifa-president Gianni Infantinos dagar går mot slutten. Spekulasjonar om kven som kan ta over, er i gang. To internasjonale sportsjournalistar slo nyleg fast at Infantinos arvtakar må vera plettfri, og peikte på Lise Klaveness, fotballpresidenten i Norge. I går gav tidlegare Fifa-president Sepp Blatter si støtte til Klaveness.

 blei Klaveness kjent for talen ho heldt før Qatar-VM i 2022. Juristen frå Meland i Nordhordland, med eit sterkt menneskerettsengasjement, gjekk på talarstolen og kravde at Fifa måtte beskytta arbeidarar, kvinner og LHBT+-personar under meisterskapet i landet der kvinner står svakt, der personar av same kjønn ikkje har lov til å gifta seg med kvarandre, og der arbeidarar jobba med å bygga stadionanlegg til VM under kritikkverdige forhold. I podkasten «David» fortalde ho nyleg om då ho heldt den kritiske talen, ifølge TV2: «Det var tøft, og eg var redd, det var skummelt.» Men det var viktig.

 Klaveness å spela organisert fotball då ho var 12 år for klubben Kvernbit. Då ho gav seg, hadde ho over sytti landskampar og var serie- og cupmeister i Noreg og Sverige. Det høyrest smått uverkeleg ut at den internasjonale fotballverda vil velja ei kvinne frå Norge som toppsjef, men la oss halda på håpet om at fotballverda vil ha Klaveness, som kan ta med seg engasjement sitt for menneskerettar og like moglegheiter for alle inn i Fifa-systemet.

Fifa-håp

Arbeids- og inkluderingsminister Kjersti Stenseng står fast på å prøve ut flyttenekt for flyktninger som ikke kan forsørge seg selv.

Samtidig vil hun ta tak i årsakene til at én av tre flyktninger flytter fra kommunen de opprinnelig blir bosatt i.

– Vi må angripe problemet fra flere kanter. Vi må både ta tak i årsakene til at flyktninger flytter, samtidig som vi avhjelper kommuner som opplever opphopning av levekårsutfordringer i enkelte kommuner, sier Stenseng.

 gikk Fafo-forsker Ida Kjeøy ut mot forslaget om flyttenekt, som regjeringen har varslet vil komme til høsten. Hun mener man heller må sørge for mer treffsikker bosetting, i tillegg til å vurdere om enkelte kommuner skal slippe å bosette flyktninger.

Et generelt forslag om at enkelte kommuner ikke skal anmodes om å bosette flyktninger, er ikke aktuelt, ifølge Stenseng.

– Det er flere kommuner som ikke bosetter flyktninger i dag. Bosetting er en frivillig ordning, og når kommunene takker ja, forventer vi at de forstår ansvaret det innebærer.

Statsråden mener regjeringen allerede gjør mye for å forhindre at bosatte flyktninger skal trenge å flytte:

– Vi har skjerpet anmodningskravene. For eksempel vektlegger vi i større grad arbeidsmarked, sekundærflytting og opphopning av levekårsutfordringer i kommunene enn før. Disse kravene vurderes hvert år, etter behov.

Flertallet holder fast på flyttenekt

Pernille Ekornrud Grøndal

Stadig fleire private aktørar tilbyr omsorgs- og sosialtenester.

Enkelte eldre betalar tusenvis i månaden for privat omsorgshjelp, ifølge NRK, som har henta inn tal frå Brønnøysundregistera over private nyetableringar innan omsorgs- og sosialtenester.

Både på Stortinget og i Pensjonistforbundet skapar utviklinga bekymring for eit klasseskilje mellom eldre som enten har ressurssterke familiar eller sjølv økonomi til å betala, og eldre utan den same kjøpekrafta.

– Einsemd og isolasjon blant eldre er ei av dei store bekymringane me i Pensjonistforbundet har, seier Jan Davidsen, leiar for Pensjonistforbundet.

– Det er klart bekymringsfullt at det berre er dei rikaste som har pengar til å løysa slike problem. Helse- og omsorgspolitikken blir innretta på dei som stort sett klarer seg sjølv.

Kjersti Toppe, nestleiar i Senterpartiet, meiner det må bli prøvd ut nye ordningar som kan få fleire frivillige på banen.

– Me vil greia ut nye ordningar som kan få både fleire unge og eldre til å gjera ein ekstra innsats på frivillig basis, seier ho.

Eit konkret grep Toppe kan tenka seg å prøva ut, er å gi økonomiske insitament for å få fleire frivillige inn.

Foreslår kutt i lån for frivillige

«Veit de kva som er finare enn i ei kraftlinje i naturen? Jo, det er to kraftlinjer i naturen.»

Det sa ein sjølvsikker Terje Aasland då energiministeren talte på årskonferansen til Statnett.

Det har butta imot for energiministeren: Det blir knapt sett i gang ny produksjon av fornybar kraft, kraftnettet er dårleg, havvindambisjonane tar ikkje av. Det siste store oljefeltet, Wisting, har enno ikkje gitt store ordrar til industrien langs kysten. Energiminister Terje Aasland er både historisk og svært populær på sitt felt.

Aasland kjem frå Telemark, er utdanna elektromontør og noko så sjeldan som ein Ap-topp med fortid som LO-tillitsvald.

Leif Johan Sevland er sjef for den største møtestaden for olje- og gassbransjen ONS i Stavanger, det som tidlegare heitte oljemessa. Sevland, sjølv mangeårig ordførar frå Høgre i byen, seier summen av mykje Aasland har gjort, gjer at han trer fram som ein svært solid statsråd.

– Han rangerer høgt, veldig høgt. At han er den lengstsittande, seier sitt. Han kan ta sommarferie og vera fornøgd med seg sjølv, seier han.

Framfor alt klarar han å samhandla godt med oljenæringa, sjølv om dei ikkje alltid er einige, meiner han.

Som energiminister har Aasland stor innflytelse på ein bransje som framleis held fleire hundre tusen nordmenn i arbeid og som sikrar milliardar i statskassa. Etter invasjonen av Ukraina er norsk gass blitt endå meir innbringande, og Norge har fått ei større rolle i den europeiske energiforsyninga. Aasland har begynt å snakka om at olja er viktig for norsk tryggleik.

Han rangerer høgt, veldig høgt. At han er den lengstsittande, seier sitt.

Historisk og populær

«Arbeidshesten» gjer seg høg og mørk 

Etter at dei tre Ap-toppane Hadia Tajik, Marte Mjøs Persen og Tonje Brenna hadde hatt storreingjering i Arbeidsdepartementet, var det tidlegare partisekretær Kjersti Stenseng som fekk jobben som arbeids- og inkluderingsminister.

Under dei åtte åra med borgarleg regjering kom det ei rekke liberaliseringar på arbeidslivsfeltet. På bestilling frå ei samla fagrørsle stramma Ap-statsrådane til att. Dermed kom det også fleire saker til Stortinget frå dei tre førre statsrådane.

Men det handlar ikkje om at Stenseng er handlingslamma. Ho er eit arbeidsjern, og mykje er allereie levert.

– Kjersti er tydeleg på problema og meir offensiv på sjukefråvær og utanforskap i arbeidslivet. Men veldig mykje av arbeidslivspolitikken har hamna hos partane, og mindre i Stortinget, seier Anna Molberg, som sit i arbeids- og inkluderingskomiteen på Stortinget for Høgre.

Partileiar i Raudt Marie Sneve Martinussen sit i same komité. Ho har òg ein god relasjon til statsråden.

– Raus, ryddig og stødig. Ho er veldig personleg engasjert i arbeidsmarknadstiltak for folk som på ein eller annan måte har hamna litt utanfor arbeidslivet. Det har ho jobba mykje med, seier Martinussen.

Øvst på agendaen til Stenseng står ei rekke endringar på innvandringsfeltet. Ho har nyleg lagt fram den største omlegginga av integreringspolitikken på 20 år. Det er ei skjerpa linje ho har lagt seg på. I fleire miljø er dette upopulært.

Mens Stenseng sa at flyktningars rett til sosialhjelp, bustøtte og introduksjonsstønad vil bli endra til ei integreringsstøtte, sa LO at endringa bryt med grunnleggande prinsipp i velferdsstaten.

Gjer seg høg og mørk

I det nordlege Colombia, der det karibiske hav rullar inn over sandstrendene, ligg byen Santa Marta. Her reiste ein delegasjon frå Noreg våren 2026 for å diskutera vegen vekk frå olje, gass og andre fossile energiformer.

Klima- og miljøminister Andreas Bjelland Eriksen styrer i motvind. Mens klima og miljø stod høgare på dagsorden for nokre år sidan, har krigen i Ukraina og Midtausten gjort den norske olja og gassen viktigare – og jobben til norske klimaministrar vanskelegare.

Det overordna bildet er at klimagassutsleppa ikkje blir kutta så mykje ned som norske ambisjonar skulle tilseia, på Eriksens vakt.

Men at statsråden sende statssekretær Astrid Hoem til Colombia for å diskutera vegen vekk frå olja, vakte sterke reaksjonar i Energidepartementet, som forvaltar olje- og gasspolitikken.

Det seier olje- og klimaekspert Anne Karin Sæther.

– Han er ein oljevennleg klimaminister, men Eriksen sørga for at Norge deltok på Santa Marta-konferansen. Det er utruleg viktig at me signaliserer at me står ved våre internasjonale klimaforpliktingar, seier Sæther.

Ho har skrive to bøker om norsk olje- og klimapolitikk og jobbar i dag i Norsk klimastiftelse, og følger nøye med på kva statsråden får til. På toppmøtet i Colombia blei det diskutert eit vegkart vekk frå fossile energiformer, som den norske olja.

– Norge var trass alt med på vedtaket under FNs klimatoppmøte i Dubai om at verda skal bort frå kull, olje og gass. Men det var ikkje ei forventing om at me skulle vera med å dra det lasset, seier Sæther.

Minister utan makt

Det reine og gode drikkevatnet som kjem inn i norske heimar, tar dei fleste som ei sjølvfølge. I mange andre land smaker vatnet klor. I andre land er det farleg å drikka vatn direkte frå springen.

 mellomrom kjem det forureina drikkevatn også ut springane her til lands. Giardia-skandalen i Bergen i 2004 og Campylobacter-skandalen på Askøy i 2019 hadde store konsekvensar for folk.

 alarmen i Høyanger ved Sognefjorden. Drikkevatnet til rundt 700 av hushaldningane i kommunen har i lang tid innehalde for mykje aluminium. Kor skadeleg dei påviste verdiane av aluminium i drikkevatnet har vore, kan ikkje helsestyresmaktene gi eit godt svar på. Etter han fyrst la seg paddeflat, har ordførar Petter Sortland skulda Folkehelseinstituttet (FHI) for å piska opp frykt og uro i befolkninga – fordi det ikkje er grunn til å tru fara ved å ha drukke vatnet er så stor som det fyrst blei antyda, ifølge NRK. Det er inga akutt fare, og for den einskilde treng det ikkje utgjera ei helsefare på sikt heller, ifølge FHI, men faktum er at berre tida vil visa kva konsekvensar den lange eksponeringa av det ureine drikkevatnet har gitt. Og om nokon får skadar av vatnet, er det ikkje sikkert det blir påvist ei samanheng.

har kommunen i ei årrekke vore klar over at verdiane av aluminium har vore for høge, utan at nokon har forstått alvoret og tatt affære. Det er den store skandalen i denne saka.

Vatn

Anniken C. Mohr

Eg har i alle år hatt hemmelege elskarar. Dei er i 50-åra, 40-åra. Alder betyr så lite, seier Kenneth Edward Brophy, som nyleg fylte 80 år.

Han ler, kjakane løfter seg, og bak den svarte augelappen, som skjuler plasteret over gropa der det høgre auge skulle ha vore, knip musklane seg saman. Det var kreften som tok auget. Han startar dagen med 17 pillar og to glas vatn. Han har smertestillande med seg og ein stokk. Brophy har kreft i lungene og infeksjon i den eine foten. Han har kols, astma og ein pacemaker som held liv i han. To gongar i veka er han innom Haukeland universitetssjukehus. Det er ein fulltidsjobb å vera sjuk.

Brophy er erkebergensk, med røter frå Liverpool, og er laus i kjeften og sprudlande.

– Veit du kva som held meg i livet etter alt eg har gjennomgått? Legane seier det. Det er humøret mitt. Det held meg oppe.

Det var så rotete i leilegheita at Brophy bad om å få møtast på kafé. Han kom glidande mot oss, i ein raud minicrosser med tak, eit køyretøy kommunen har utstyrt han med. Boka «Hetset og hedret», som kom ut for snart ti år sidan, skrive av Gro Berntzen, har han med seg, saman med eit heimestrikka regnbogeskjerf.

Brophy tok oss med inn på Café Opera i sentrum av Bergen, der seniorgruppa til Fri pleier å møtast.

No fortel han om livet sitt. 80-åringen er så kvikk og munter at det er vanskeleg å sjå føre seg alle slaga han har fått i løpet av åra. Barndommen var vond.

– Eg hugsar alt. Ho låg i open kiste i Liverpool, hadde raud kjortel og ein kross på brystet.

Kanskje er det del av genane. Me må vera på barrikadane

Sjefshomoen

– Eg ser med alvor på at mange leigetakarar ikkje er trygge nok i bustaden sin, seier kommunalminister Bjørnar Skjæran (Ap).

– Me veit at situasjonen er krevjande for mange som leiger bustad, særleg pressområde og nokre mindre turistområde.

Klassekampen skreiv før helga om Torill Austgulen (74) i Bergen, 

som seinast i mars neste år må ut av heimen.

Skjæran kan nok gjera lite for Torill, men lover at regjeringa tar grep om ­leigemarknaden. Han har varsla ei ny lov som skal styrka både leigetakars og utleigars rettar.

 til å handtera situasjonen med stadig meir ­korttidsutleige. Skjæran svarar at rettleiaren kom før påske.

– Ho har fått ein grundig rettleiar rett før påske. Men eg sa då den kom, at me ville ta fleire grep. Me er i gang med eit lovarbeid for å gi kommunane fleire reglar for å forby eller regulera korttidsleige, seier Skjæran.

Han understrekar at det er mykje ønskeleg korttidsutleige, men at omfanget er blitt for stort.

Situasjonen er krevjande for mange som leiger.

Lover å ta grep om leigemarknaden

Det blåste friskt i salen då stortingsrepresentantar og energiministeren i går debatterte forslaget om ein ekstern gjennomgang av regjeringas 35-milliardersramme for flytande havvind.

– Eg har aldri opplevd at Stortinget gjer om på alt fatta vedtak i Stortinget, med dei konsekvensane det kan få, sa energiminister Terje Aasland, som omtalte det som «uforståeleg» frå Høyre, og karakteriserte Frp som «populistar».

Aasland sa at det var «litt uforståeleg» kva den eksterne gjennomgangen skal ta føre seg. Han påpeikte at regjeringas støtteprogram på inntil 35 milliardar kroner ikkje er ei prosjektskilding, men eit økonomisk støtteprogram som er ei ramme for gruppa som vinn konkurransen.

Jonas Nøland er professor i energiomforming ved NTNU og har nyleg gitt ut boka «Energikrisen – og løysinga på den».

Nøland seier at han trur konklusjonen Stortinget får frå den eksterne gjennomgangen, ikkje er gitt.

– Det avhengig av kven som skal vurdera dette, seier Nøland.

Han viser til at enkelte miljø har ei meir optimistisk haldning enn andre til havvind.

– I ei idell verd så skulle det ikkje hatt så mykje å seia kva fagfolk meinte privat, men det er ikkje heilt slik, seier han.

Eg har aldri opplevd at Stortinget gjer om på alt fatta vedtak i ­Stortinget.

Stortinget kan få ulike havvindsvar

Aleksander Åsnes

Maga-rikingar dreg på cruise til Noreg 

11. juni legg luksusskipet Silver Dawn frå kai i København med eit utselt cruise til Noreg. På ti dagar skal passasjerane innom Bergen, Ålesund, Trondheim, Åndalsnes, Olden, Vik og Skagen, før turen endar i København 21. juni. Hillsdale marknadsfører reisa som eit «All-Inclusive Ultra-Luxury Cruise» med butlarteneste, restaurantar, utflukter og seminar til sjøs.

Bak cruiset står Hillsdale College, eit lite kristenkonservativt college i Michigan med tette band til den amerikanske høgresida og Trump-rørsla. Rektor Larry P. Arnn støtta Donald Trump i 2016, var seinare knytt til Trumps 1776-kommisjon, og Hillsdale har vore ein del av det konservative nettverket kring Project 2025, ifølge det danske researchkollektivet Redox.

Anita Apeltun Sæle er politisk redaktør i Norge Idag, landets største kristne vekeavis. Ho meiner besøket er av interesse for lesarane av Norge Idag, men vedgår at Klassekampen kom den kristne avisa i forkjøpet.

– Dette visste eg ikkje. Det må me dekka, seier Sæle, som har tette band til konservative og kristne miljø i USA og særleg Florida, der ho har sitt «second home».

– Maga-rørsla er enorm og Amerika endå større. Det er ikkje ei stemme. Maga er ei folkeleg rørsle som har mykje i seg. Eg er konservativ og glad for Maga-rørsla, men eg er ikkje einig i alt, seier Sæle, som har tolv år bak seg på Stortinget for KrF frå 1993–2005.

Ho viser til at det har komme element av antisemittisme inn i Maga-rørsla, som ho er sterkt ueinig i.

– At folk er på cruise til Norge, er ein trend overalt. Det må me forventa, seier ho.

Hillsdale College er sentral i forsøket på å bygge et intellektuelt stillas rundt trumpismen.

Trump-cruise kjem til Noreg

Sosialbyråd i Bergen Charlotte Spurkeland seier ho har sympati med Torill Austgulen som må flytta ut frå leilegheita si etter åtte år, som 

– Ho står i ein vanskeleg situasjon, seier Spurkeland, og understrekar samstundes alvoret i den pressa leigemarknaden i Bergen, og andre byar.

– Eg trur fleire må få auga opp for at utleigemarknaden er i ferd med å forsvinna, seier ho.

Spurkeland meiner det må bli meir attraktivt å vera utleigar, og skuldar regjeringa for å ha svekt økonomien for utleigarane gjennom nye reglar for burettslag, formuesskatt og skatt på utleige av bustad.

– Rammevilkåra for å driva utleige er for dårlege, seier Spurkeland, som trur bustadpolitikk vil bli ei av dei store sakene i kommunevalet neste år.

Busetting av flyktningar har også lagt eit press på leigemarknaden. Høgre-politikaren har forståing for at Austgulen føler på ei misunning når ho ser ukrainarar får hjelp.

Ho er kritisk til at venstresida vil ta imot endå fleire flyktningar. Å busetta fleire i Bergen er vanskeleg, meiner ho.

– Det vil gjera det endå vanskelegare for Torill og andre i situasjonen hennar, og studentar, seier Spurkeland.

Ber regjeringa om utleigehjelp

I det politiske miljøet i Bergen er det bekymring for utviklinga for leigemarknaden i byen.

74 år gamle Torill Austgulen har i dei åtte siste åra leigd ei leilegheit i ein byråd i Strandgaten i Bergen, men når kontrakten går ut i mars neste år, må ho ut. Den nye eigaren har andre planar for bygget, 

– Det er all for mange slike saker. Me treng politiske grep om både leigemarknaden og eigemarknaden, seier Mailiss Solheim-Åkerblom, som sit i bystyret og komiteen for ­by­utvikling i Bergen for Raudt.

Også Geir Steinar Dale, som sit i bystyret i Bergen for Ap og er medlem av byutviklingskomiteen, er bekymra.

– Me synst det er trist at ein del av utleigeleilegheitene i sentrum forsvinn frå marknaden. Enten blir det dessverre korttidsutleige, eller så blir dei seksjonert og seld som private bustadar. Det er mest av det første. Det er ei utvikling me ikkje ønsker, seier Dale.

Anne Kari Hinna

Artikler

Mens oljebransjen varslar ny leiteoffansiv, fryktar Naturvernforbundet oljeboring nokre kilometer unna Jæren i Rogaland.

Mens elevar, foreldre og rektor var fornøgde, likte ikkje lærarane heildagsskule. Etter to og eit halvt år gjekk Haugesund kommune tilbake til SFO.

Rettighetene til den enkelte elev går på bekostning av fellesskapet i skolen, mener leder av Fellesskoleutvalget Bjørn Haugstad.

Splid i LO om lengre skuledag

Han har vore med å stoppa norsk EU-medlemskap, snekra saman ei rødgrøn regjering, og har stått i heisen med Yasir Arafat. No trer Jan Davidsen av.

Terning

Borgerleg veljarjafs på ny måling, mens raudgrøne veljarar samlar seg på gjerdet. Nå vil Frp-ordførar ha Sylvi Listhaug som statsminister.

Rullar ut løparen for vindkraft

75

Det er klart for rødgrønn dragkamp om kutt i drivstoffavgiftene. Klassekampen har loddet stemningen hos lokale Ap-topper.

Fifa-håp

Flertallet holder fast på flyttenekt

Sps Kjersti Toppe tek til orde for nedskriving av studielånet for studentar som blir besøksvennar.

Ingen energiminister har sete lengre enn elektromontøren Terje Aasland. Men noko særleg ny kraftproduksjon har det ikkje blitt mens Aasland har styrt.

«Arbeidshesten» gjer seg høg og mørk

Minister utan makt

Vatn

Kenneth Edward Brophy gjekk i det første pridetoget i Bergen på 1970-talet og sat med Kim Friele på galleriet på Stortinget då homoforbodet blei skrota.

Kommunalminister Bjørnar Skjæran (Ap) vil skjerpa grepet om korttidsutleige i byane og turistområde. Omfanget er blitt for stort, seier han.

Stortinget kan få ulike havvindsvar

Maga-rikingar dreg på cruise til Noreg

Sosialbyråd i Bergen Charlotte Spurkeland (H) vil at regjeringa skal gjera det enklare for utleigarar å tena pengar.

Situasjonen til leigebuarar som blir pressa ut av leigemarknaden, bekymrar opposisjonen i Bergen.

Uførepensjonist Torill (74) blir kasta på dør

Fakta

Tidlegare Høgre-ordførar Christine Sagen Helgø meiner Høgre-forslag er skadeleg for industrien på Vestlandet.

LO-forbund førebur seg på å hente fram fleire verktøy i streiken. Dei vurderar både blokade og boikott.

Mens olje­bran­sjen varslar ny leite­of­fansiv, fryktar Natur­vern­for­bundet oljeboring nokre kilometer unna Jæren i Rogaland.

Mens elevar, foreldre og rektor var fornøgde, likte ikkje lærarane heildags­skule. Etter to og eit halvt år gjekk Haugesund kommune tilbake til SFO.

Rettig­he­tene til den enkelte elev går på bekostning av felles­skapet i skolen, mener leder av Felles­skole­ut­valget Bjørn Haugstad.

Splid i LO om lengre skuledag

Han har vore med å stoppa norsk EU-medlemskap, snekra saman ei rødgrøn regjering, og har stått i heisen med Yasir Arafat. No trer Jan Davidsen av.

Terning

Borgerleg veljarjafs på ny måling, mens raudgrøne veljarar samlar seg på gjerdet. Nå vil Frp-ordførar ha Sylvi Listhaug som stats­mi­nister.

Rullar ut løparen for vindkraft

75

Det er klart for rødgrønn dragkamp om kutt i drivstoff­av­gif­tene. Klasse­kam­pen har loddet stemningen hos lokale Ap-topper.

Fifa-håp

Flertallet holder fast på flyttenekt

Sps Kjersti Toppe tek til orde for ned­skri­ving av studie­lånet for studentar som blir besøks­vennar.

Ingen energi­mi­nister har sete lengre enn elekt­ro­mon­tøren Terje Aasland. Men noko særleg ny kraft­pro­duksjon har det ikkje blitt mens Aasland har styrt.

«Arbeids­hesten» gjer seg høg og mørk

Minister utan makt

Vatn

Kenneth Edward Brophy gjekk i det første pridetoget i Bergen på 1970-talet og sat med Kim Friele på galleriet på Stortinget då homofor­bodet blei skrota.

Kommu­nal­mi­nister Bjørnar Skjæran (Ap) vil skjerpa grepet om korttids­ut­leige i byane og turist­om­råde. Omfanget er blitt for stort, seier han.

Stortinget kan få ulike hav­vindsvar

Maga-rikingar dreg på cruise til Noreg

Sosial­byråd i Bergen Charlotte Spurkeland (H) vil at re­gje­ringa skal gjera det enklare for utleigarar å tena pengar.

Situa­sjonen til leige­bua­rar som blir pressa ut av leige­mark­naden, bekymrar oppo­si­sjonen i Bergen.

Uføre­pensjonist Torill (74) blir kasta på dør

Fakta

Tidlegare Høgre-ordførar Christine Sagen Helgø meiner Høgre-forslag er skadeleg for industrien på Vestlandet.

LO-forbund førebur seg på å hente fram fleire verktøy i streiken. Dei vurderar både blokade og boikott.

Mens oljebransjen varslar ny leiteoffansiv, fryktar Naturvernforbundet oljeboring nokre kilometer unna Jæren i Rogaland.

Mens elevar, foreldre og rektor var fornøgde, likte ikkje lærarane heildagsskule. Etter to og eit halvt år gjekk Haugesund kommune tilbake til SFO.

Rettighetene til den enkelte elev går på bekostning av fellesskapet i skolen, mener leder av Fellesskoleutvalget Bjørn Haugstad.

Borgerleg veljarjafs på ny måling, mens raudgrøne veljarar samlar seg på gjerdet. Nå vil Frp-ordførar ha Sylvi Listhaug som statsminister.

Det er klart for rødgrønn dragkamp om kutt i drivstoffavgiftene. Klassekampen har loddet stemningen hos lokale Ap-topper.

Sps Kjersti Toppe tek til orde for nedskriving av studielånet for studentar som blir besøksvennar.

Ingen energiminister har sete lengre enn elektromontøren Terje Aasland. Men noko særleg ny kraftproduksjon har det ikkje blitt mens Aasland har styrt.

«Arbeidshesten» gjer seg høg og mørk

Kenneth Edward Brophy gjekk i det første pridetoget i Bergen på 1970-talet og sat med Kim Friele på galleriet på Stortinget då homoforbodet blei skrota.

Kommunalminister Bjørnar Skjæran (Ap) vil skjerpa grepet om korttidsutleige i byane og turistområde. Omfanget er blitt for stort, seier han.

Stortinget kan få ulike havvindsvar

Sosialbyråd i Bergen Charlotte Spurkeland (H) vil at regjeringa skal gjera det enklare for utleigarar å tena pengar.

Situasjonen til leigebuarar som blir pressa ut av leigemarknaden, bekymrar opposisjonen i Bergen.

Uførepensjonist Torill (74) blir kasta på dør