Anne Kari Hinna

#fff

– Eg ser med alvor på at mange leigetakarar ikkje er trygge nok i bustaden sin, seier kommunalminister Bjørnar Skjæran (Ap).

– Me veit at situasjonen er krevjande for mange som leiger bustad, særleg pressområde og nokre mindre turistområde.

Klassekampen skreiv før helga om Torill Austgulen (74) i Bergen, 

som seinast i mars neste år må ut av heimen.

Skjæran kan nok gjera lite for Torill, men lover at regjeringa tar grep om ­leigemarknaden. Han har varsla ei ny lov som skal styrka både leigetakars og utleigars rettar.

 til å handtera situasjonen med stadig meir ­korttidsutleige. Skjæran svarar at rettleiaren kom før påske.

– Ho har fått ein grundig rettleiar rett før påske. Men eg sa då den kom, at me ville ta fleire grep. Me er i gang med eit lovarbeid for å gi kommunane fleire reglar for å forby eller regulera korttidsleige, seier Skjæran.

Han understrekar at det er mykje ønskeleg korttidsutleige, men at omfanget er blitt for stort.

Situasjonen er krevjande for mange som leiger.

Lover å ta grep om leigemarknaden

Det blåste friskt i salen då stortingsrepresentantar og energiministeren i går debatterte forslaget om ein ekstern gjennomgang av regjeringas 35-milliardersramme for flytande havvind.

– Eg har aldri opplevd at Stortinget gjer om på alt fatta vedtak i Stortinget, med dei konsekvensane det kan få, sa energiminister Terje Aasland, som omtalte det som «uforståeleg» frå Høyre, og karakteriserte Frp som «populistar».

Aasland sa at det var «litt uforståeleg» kva den eksterne gjennomgangen skal ta føre seg. Han påpeikte at regjeringas støtteprogram på inntil 35 milliardar kroner ikkje er ei prosjektskilding, men eit økonomisk støtteprogram som er ei ramme for gruppa som vinn konkurransen.

Jonas Nøland er professor i energiomforming ved NTNU og har nyleg gitt ut boka «Energikrisen – og løysinga på den».

Nøland seier at han trur konklusjonen Stortinget får frå den eksterne gjennomgangen, ikkje er gitt.

– Det avhengig av kven som skal vurdera dette, seier Nøland.

Han viser til at enkelte miljø har ei meir optimistisk haldning enn andre til havvind.

– I ei idell verd så skulle det ikkje hatt så mykje å seia kva fagfolk meinte privat, men det er ikkje heilt slik, seier han.

Eg har aldri opplevd at Stortinget gjer om på alt fatta vedtak i ­Stortinget.

Stortinget kan få ulike havvindsvar

Aleksander Åsnes

Pernille Ekornrud Grøndal

Maga-rikingar dreg på cruise til Noreg 

11. juni legg luksusskipet Silver Dawn frå kai i København med eit utselt cruise til Noreg. På ti dagar skal passasjerane innom Bergen, Ålesund, Trondheim, Åndalsnes, Olden, Vik og Skagen, før turen endar i København 21. juni. Hillsdale marknadsfører reisa som eit «All-Inclusive Ultra-Luxury Cruise» med butlarteneste, restaurantar, utflukter og seminar til sjøs.

Bak cruiset står Hillsdale College, eit lite kristenkonservativt college i Michigan med tette band til den amerikanske høgresida og Trump-rørsla. Rektor Larry P. Arnn støtta Donald Trump i 2016, var seinare knytt til Trumps 1776-kommisjon, og Hillsdale har vore ein del av det konservative nettverket kring Project 2025, ifølge det danske researchkollektivet Redox.

Anita Apeltun Sæle er politisk redaktør i Norge Idag, landets største kristne vekeavis. Ho meiner besøket er av interesse for lesarane av Norge Idag, men vedgår at Klassekampen kom den kristne avisa i forkjøpet.

– Dette visste eg ikkje. Det må me dekka, seier Sæle, som har tette band til konservative og kristne miljø i USA og særleg Florida, der ho har sitt «second home».

– Maga-rørsla er enorm og Amerika endå større. Det er ikkje ei stemme. Maga er ei folkeleg rørsle som har mykje i seg. Eg er konservativ og glad for Maga-rørsla, men eg er ikkje einig i alt, seier Sæle, som har tolv år bak seg på Stortinget for KrF frå 1993–2005.

Ho viser til at det har komme element av antisemittisme inn i Maga-rørsla, som ho er sterkt ueinig i.

– At folk er på cruise til Norge, er ein trend overalt. Det må me forventa, seier ho.

Hillsdale College er sentral i forsøket på å bygge et intellektuelt stillas rundt trumpismen.

Trump-cruise kjem til Noreg

#000

Sosialbyråd i Bergen Charlotte Spurkeland seier ho har sympati med Torill Austgulen som må flytta ut frå leilegheita si etter åtte år, som 

– Ho står i ein vanskeleg situasjon, seier Spurkeland, og understrekar samstundes alvoret i den pressa leigemarknaden i Bergen, og andre byar.

– Eg trur fleire må få auga opp for at utleigemarknaden er i ferd med å forsvinna, seier ho.

Spurkeland meiner det må bli meir attraktivt å vera utleigar, og skuldar regjeringa for å ha svekt økonomien for utleigarane gjennom nye reglar for burettslag, formuesskatt og skatt på utleige av bustad.

– Rammevilkåra for å driva utleige er for dårlege, seier Spurkeland, som trur bustadpolitikk vil bli ei av dei store sakene i kommunevalet neste år.

Busetting av flyktningar har også lagt eit press på leigemarknaden. Høgre-politikaren har forståing for at Austgulen føler på ei misunning når ho ser ukrainarar får hjelp.

Ho er kritisk til at venstresida vil ta imot endå fleire flyktningar. Å busetta fleire i Bergen er vanskeleg, meiner ho.

– Det vil gjera det endå vanskelegare for Torill og andre i situasjonen hennar, og studentar, seier Spurkeland.

Ber regjeringa om utleigehjelp

I det politiske miljøet i Bergen er det bekymring for utviklinga for leigemarknaden i byen.

74 år gamle Torill Austgulen har i dei åtte siste åra leigd ei leilegheit i ein byråd i Strandgaten i Bergen, men når kontrakten går ut i mars neste år, må ho ut. Den nye eigaren har andre planar for bygget, 

– Det er all for mange slike saker. Me treng politiske grep om både leigemarknaden og eigemarknaden, seier Mailiss Solheim-Åkerblom, som sit i bystyret og komiteen for ­by­utvikling i Bergen for Raudt.

Også Geir Steinar Dale, som sit i bystyret i Bergen for Ap og er medlem av byutviklingskomiteen, er bekymra.

– Me synst det er trist at ein del av utleigeleilegheitene i sentrum forsvinn frå marknaden. Enten blir det dessverre korttidsutleige, eller så blir dei seksjonert og seld som private bustadar. Det er mest av det første. Det er ei utvikling me ikkje ønsker, seier Dale.

– Me er veldig uroa over det me ser, seier Andreas Madsen Berg, som også sit i byutviklingskomiteen i Bergen for SV.

Lova om kommunal forkjøpsrett opnar for at kommunar kan kjøpa opp leigegardar som skiftar eigar. Der Austgulen bur, er ikkje det aktuelt fordi store areal er knytt til næring, og dermed er det ingen forkjøpsrett på eigedommen.

Men Dale er klar på at Ap meiner kommunen må bruka den kommunale forkjøpsretten oftare, der det er aktuelt.

– Ei utvikling me ikkje ønsker

(tekst og foto

Torill (74) blir kasta på dør: – Eg vann kampen mot kreft, men tapte mot velferdssamfunnet

For åtte år sidan flytta Torill Austgulen inn i leilegheita i fjerde etasje i Strandgaten i Bergen. Ho har utsikt over Vågen og over på kaien der dei enorme cruiseskipa legg seg til stadig større delar av året. Ho måla veggane i ein djup blå og turkis farge og pussa opp kjøkenet.

– Her kan du bu til «the bitter end», var beskjeden, fortel Austgulen, men etter at bygarden skifta eigar for andre gang, kom brevet om at ho må ut.

Bergensgruppen, som kjøpte bygarden, har gitt ho frist til mars 2027. Kontrakten ho har, blir ikkje fornya.

Som uførepensjonist er vegen lang inn i ei ny leilegheit i Bergen. Etter at ho fekk brevet frå Bergensgruppen om at ho må ut, fekk ho først startlån hos Husbanken for å kjøpa ny leilegheit, men det strekk ikkje til i møte med dei elleville bustadprisane.

Ho gjekk til det kommunale bustadkontoret i Bergen og fekk skissert opp to alternativ: Ho kunne søka på ein kommunal bustad eller søka om omsorgsbustad.

Men ein kommunal leigekontrakt varer berre i tre år, og ho kan enda opp med nye rundar med flytting.

– Eg er 74 år. Eg kan ikkje ut og flytta kvart tredje år, seier ho.

Austgulen er ikkje aleine om å bli kasta ut. Nabobygarden i Strandgaten 223 er også kjøpt opp. Der fekk 40 leigebuarar i 18 leilegheiter i fjor beskjed om at dei måtte ut, ifølge BA.

Det som er ubehageleg, er at eg kjenner på skam

Uføre­pensjonist Torill (74) blir kasta på dør

I år fyller Statistisk sentralbyrå (SSB) 150 år. Den viktige institusjonen som held til i Oslo og Kongsvinger, sprang ut av Tabellkontoret i Indredepartementet i 1876.

samla og systematisert fakta om samfunnet sidan den tid, og har sidan starten utvikla nye metodar for arbeidet sitt. Det norske byrået var for eksempel tidleg ute og møtte internasjonal motstand då den første direktøren tok til orde for bruk representative utval i det statistiske arbeidet.

, formue og levekår har SSB levert i tiår. I 1910 kom første alkoholstatistikk, året etter begynte byrået å samla inn prisar på forbruksartiklar. Eit par tiår seinare hadde dei utvikla konsumprisindeksen.

den viktige forskingsavdelinga i SSB oppretta, der arbeidet med nasjonalrekneskapen og konjunkturar stod sentralt i åra som kom. I 1958 fekk byrået, som det første i Europa, si eiga datamaskin. På slutten av 60-talet blei Det tekniske berekningsutvalet for inntektsoppgjera (TBU), som er leverandøren av talgrunnlaget for lønnsoppgjera, oppretta. I den tidlege oljealderen kom også den første miljøstatistikken, og på 90-talet kom første statistikk om innvandring. EØS-avtalen har sjølvsagt også lagt føringar for kva byrået skal driva med.

 desinformasjon florerer og tilliten til fakta er under press, er byrået som held til i Oslo og Kongsvinger kanskje viktigare enn nokon gong.

Fakta

Tidlegare Stavanger-ordførar Christine Sagen Helgø tar i dag i mot stortingspolitikarar frå heimfylket. Dei skal besøka det kriseråka verftet i byen, som står i ein kritisk ordresituasjon.

Helgø, som no er regiondirektør i NHO Rogaland, sender samstundes ein klar beskjed til stortingsrepresentantane frå Høgre: Ho åtvarar sitt eiget parti og andre i opposisjonen om at omkampar om store industri- og kraftprosjekt kostar kystnæringane i Noreg dyrt.

Høgre leverte før påske eit forslag om ein ny gjennomgang av havvindprosjektet utanfor Utsira, mens Frp vil stoppa heile prosjektet.

Helgø er svært kritisk til det Høgre har gjort.

– Eg trur det er viktig at Høgre forstår kva konsekvensar det får for industrien når dei kjem opp med denne type forslag, seier Helgø, som sjølv ikkje er aktiv i Høgre lenger.

– Er Høgre blitt for dominert av Oslo?

– Kven dei har lytta til i denne saka, kjenner eg ikkje til. Men det gir nokre signal og ringverknadar på Vestlandet som ikkje er bra. Tidlegare har Høgre vore eit parti som har stått for stabilitet. Eg er heilt ueinig med det Høgre gjer no. Det meiner eg er heilt uansvarleg politikk, seier Helgø.

Forslaget frå Høgre fekk ikkje fleirtal i energi- og miljøkomiteen på Stortinget, men ifølge Dagens Næringsliv opnar Frp for å støtta forslaget. Frp går sjølv lengre og vil stoppa havvindsatsinga til 35 milliardar kroner.

Tidlegare har Høgre vore eit parti som har stått for stabilitet.

NHO-topp går ut mot Høgre

I fleire veker har både hotell- og restaurantarbeidarar og reinhaldarar vore i streik. Samstundes tar bedrifter som er råka av streiken ulike grep for å halda hjula i gang.

Ifølge forbundsleiar Brede Edvardsen i Norsk Arbeidsmandsforbund vil det over helga komma varsel om bruk av andre lovlege kampmiddel frå arbeidstakarsida for å gi kampen større effekt.

– Me har mange verktøy i kassa. Det er mykje moro det går an å finna på. Boikott, blokade. Det er slikt me vurderer å setta i verk, seier han.

Også ein boikott eller blokade må varslast til arbeidstakarsida i god tid før dei blir sett i verk. Edvardsen antydar at varsel vil bli sendt like over langhelga.

– Me jobbar iherdig med dette. Det må gjerast nokre strategiske vurderingar, seier han.

Bettina Thorvik kommunikasjonssjef i Fellesforbundet stadfestar at også Fellesforbundet vurderer iverksetting av boikott og, eller blokade.

Fredag var det fanemarkering i Bergen sentrum, der både streikande reinhaldarar og hotell- og restaurantarbeidarar var.

– No er eg forbundsleiar, men eg har vore reinhaldar. Eg veit kva det vil seia å ligga vaken om natta fordi renta har gått opp, sa Edvardsen, under markeringa i Bergen.

Det er mykje moro det går an å finna på.

Klare for å bruke fleire kampmiddel

Frida Holsten Gullestad

Sidan NHO-foreininga Norsk Industri blei etablert i 2006, har Stein Lier-Hansen vore administrerande direktør.

Den mektige Lier-Hansen hadde bakgrunn frå Norges Jeger- og Fiskerforbund, og var statssekretær i Miljødepartementet for Arbeidarpartiet tidleg på 2000-talet.

Lier-Hansen blei internt oppfatta som ein «ekstremt god lobbyist». Det slo ned som eit sjokk blant hans aller næraste då det i 2023 kom eit varsel om han, og det etter kvart blei rulla opp ei stor korrupsjonssak om det som blei omtalt som ein «bisarr» pengebruk og «jakt i øst og vest».

Då Økokrim til slutt la ned påstand om straff, var kravet fem år og fem månadar i fengsel for grov korrupsjon. I går kom dommen frå Oslo tingrett. Lier-Hansen blei dømt til fem års fengsel for grov korrupsjon, og må også betala tilbake over ti millionar kroner til sin tidlegare arbeidsgivar Norsk Industri.

Lier-Hansen hadde i går ikkje fått lest dommen, men seier:

– Eg har ikkje erkjent og kjem ikkje til å erkjenna at eg har utøvt grov korrupsjon. Men det er mi subjektive oppfatning. Kanskje forstår eg ikkje jusen.

Han vil venta til han får råd frå juristane om saka bør ankast.

– Men du er klar for ny runde i retten dersom det er rådet frå juristane?

– Ja, dersom juristane er klar på at saka bør ankast, så toler eg både ein og to rundar til, seier Lier-Hansen.

Tviler på om punktum er sett

Anslaga over kor mange flyktningar som kjem til Norge i 2026, var for låge. Truleg kjem det 900 fleire enn dei 14.000 som låg til grunn då budsjettet blei vedtatt i fjor haust.

Det kostar. Regjeringa legg i forslaget til revidert nasjonalbudsjett inn ei auke på 654,4 millionar kroner for å finansiere den auka flyktningstraumen.

Pengane blir henta gjennom kutt i ei rekke miljø- og bistandsprosjekt. Størst er kuttet i postane som heiter «berekraftige hav og tiltak mot marin forsøpling» og «matsikkerhet, fisk og landbruk», begge på 100 millionar kroner. Kutta vil redusera den norske innsatsen internasjonalt.

Regjeringa vedgår at kuttet inneber at den norske innsatsen mot plastforureining og marin forsøpling vil bli trappa vesentleg ned samanlikna med tidlegare år.

Når forhandlingane om revidert nasjonalbudsjett startar på Stortinget i dag, er dette ein av kampane MDG vil ta. Partiet vil ikkje berre reversera kuttet, men også auka posten med 100 millionar kroner.

– Det er spesielt at regjeringa kuttar i plastsatsinga. Norge er eit oljeland, og plasten er eit resultat av at me sløser vekk olje. Om Norge ikkje skal ta denne leiarrolla, er det vanskeleg å sjå kven som skal gjera det, seier Arild Hermstad, partileiar i MDG.

Både WWF Norge og Naturvernforbundet reagerer.

«Vi er enige i at det er et pinlig og smålig kutt, og om det blir stående, vil det skade Norges troverdighet i den internasjonale kampen mot plast», skriv leiar i Naturvernforbundet Truls Gulowsen i ein sms.

Det er regjeringas oppgåve å finna inn­dekning, utan å kutta i bistand.

Tar 100 mill. frå havopprydding

50 reinhaldarar som til dagleg held Aker Solutions på Stord reint, er for tida tatt ut i streik. Men samstundes som reinhaldarar i selskapa 4 Service og Toma Facility, som jobbar for Aker Solutions, streikar, har Aker Solutions inngått avtale med eit anna reinhaldsfirma og får mykje av reinhaldet likevel utført.

Norsk Arbeidsmansforeining, som er i streik, reagerer kraftig på at eit anna selskap, som ikkje er i streik, er henta inn for å utføra reinhaldet.

– Det er djupt umoralsk, seier forbundsleiar Brede Edvardsen i Norsk Arbeidsmandsforbund (LO), der i overkant av 800 medlemmar streikar.

Ifølge Edvardsen er ikkje Aker Solutions aleine om å henta inn andre selskap til å utføra streikebelagt arbeid.

– Dette er omfattande. Me får mange rapportar om det kvar dag. At NHO-organiserte bedrifter tilbyr å utføra streikebelagt arbeid for konkurrentane som er i konflikt, synest me er hårreisande, seier han.

Også Verkstadklubben i Aker Solutions, som organiserer medlemmar i Fellesforbundet, har reagert kraftig.

Fordi Aker Solutions kjøper reinhald hos ein underleverandør og ikkje sjølv er i konflikt med Norsk Arbeidsmandsforbund, dreier saka seg ikkje om streikebryting, juridisk sett, ifølge Edvardsen. Det ville det ha vore dersom reinhaldarane jobba for Aker Solutions.

Aker Solutions tar krafta ut av reinhaldsstreiken

Medieoppslaga har vore ganske mange etter at tre menneske som var på cruise, døydde av det for dei fleste ukjente hantaviruset. Det blir overført til menneske frå rotter eller andre gnagarar. Dei tre døde er eit eldre nederlandsk ektepar og ein 69 år gammal brite. Så langt er elleve personar råka av hantavirusutbruddet. Men inkubasjonstida er lang, og fleire kan ha blitt smitta, og truleg vil fleire døy, har me høyrt. Mange sit no i isolasjon og må bli i isolasjon lenge. Før helga kom det melding om ei fransk kvinne som får pustehjelp av ei maskin. Samstundes meiner ekspertar at dette ikkje vil bli ein ny pandemi.

 ganske mange i dekninga av hantavirusutbrotet, naturleg nok. Det er skremmande med eit dødeleg virusutbrot, og å dekka ferda til skipet der viruset dukka opp, er det ikkje noko rart med. Men først då over 60 menneske i DR Kongo var døde av ebola, gjekk alarmen i mediehusa om dette utbrotet. Om lag 250 menneske er truleg smitta av den dødelege blødarsjukdomen, melde Africa CDC, folkehelseorganet til Den afrikanske Union (AU), før helga, ifølge NTB. Kven dei over 60 menneska som er døde av ebola, vil nok heller ikkje få ei brei dekning. Mange overskrifter fekk heller ikkje det døyelege åtaket av ei av militsgruppene i landet, som tok livet av 69 menneske nordaust i Kongo nyleg.

fekk me derimot vita at ei spansk dame som blei undersøkt for viruset, har testa negativt.

Død

– Me må ha eit slagord som lager ei forteljing om kva retning me vil, seier Eirik Faret Sakariassen, gruppeleiar for SV i Stavanger.

Han medgir at han delvis har lånt eit gammalt KrF-slagord når han foreslår «Tid for det viktigaste i livet».

KrF hadde for nokre år sidan slagordet «Tid til det viktigaste», men har bytta det ut med «Bygge på verdiar – skape verdiar».

– Eg har kjent sjølv på kroppen at me lever i meir og meir stress og press, barnefamiliar har store utfordringar med å få kvardagen til å henga saman på ein god måte, seier han.

– Me må ta eit oppgjer med den hastige samfunnsutviklinga, seier han.

Sakariassen trur mange vil byta ut auka kjøpekraft med meir tid.

– Mange går ned i stilling når dei får ungar. Det er eit uttrykk for noko, seier han.

Også SV-ordførar i Kvænangen Kai Petter Johansen har tenkt i liknande banar. Han foreslår slagordet «Mindre stress, meir liv».

SV, ikkje berre for ­tanta di – den liker eg.

Lar seg inspirera av KrF

Her blir det grytidlig skjenking: – Festdagen har flyttet seg 

Tidligere har de store byene ventet med skjenking av øl og vin til etter barnetoget på nasjonaldagen.

Nå har 5 av de 10 største kommunene nylig åpnet for skjenking fra så tidlig som klokka 6 eller 8 om morgenen. Endringen skjedde fra i fjor og i år, viser en gjennomgang gjort av Klassekampen.

Alle de ti største kommunene er styrt av Høyre, i samarbeid med andre partier.

– Det er ikke noe nytt at vi feirer 17. mai hardt i Bergen. Det er fra salutten på Skansen klokka 7 om morgen til midnatt, sier ordfører Marit Warncke (H).

Det er byrådet i Bergen som har sørget for at bergenserne fra i år kan få alkoholservering allerede en time før nevnte salutt. Warncke er likevel enig i at 17. mai-feiringen har tatt litt av enkelte steder, og kanskje særlig i byene.

– Det har vært år det har tatt overhånd. Men det meste av alkoholkonsumet tidlig på dagen skjer i private hjem, sier hun.

Selv tenker hun å ta sitt første glass vin klokka 14, sammen med 17. mai-komiteen i Bergen. Ordføreren oppfordrer foreldre til å ta ansvar.

I den andre enden finner vi Trondheim, Stavanger og Sandnes som har sein skjenkestart fra klokka 12. Trondheim har hatt dette lenge, mens Stavanger og Sandnes strammet inn fra i fjor, med begrunnelsen at barna skal få prege byen før de voksne begynner å drikke.

Fra folkefest til fuktig feiring

Regjeringa kjem ikkje til å røra godkjenninga av dei tre omstridde oljefelta ­Breidablikk, Ygdrasilområdet og Tyrving. Det blei ­bestemt i statsråd denne veka, tre månadar før den omstridda saka skal opp i Høgsterett.

Jenny Sandvig, advokat og partnar i advokatfirmaet Simonsen Wogt Wiig, førte saka i lagmannsrettem, som slo fast at godkjenningane er ugyldige.

Ho seier resolusjonen som blei vedtatt av regjeringa tysdag, og breva dei har sendt oljeselskapa, vitnar om desperasjon.

– Me meiner dei ikkje har myndigheit til å gjera dette, seier ho.

Det var i november i fjor lagmannsretten påla Energidepartementet å saksbehandla søknadane om plan for utbygging og drift (PUD) for dei tre felta på nytt.

Energidepartementets har no vurdert saka, utan å gjennomføra ei ny saksbehandling. I resolusjonen får betydninga dei tre felta har for både norsk økonomi og norsk tryggleik, stor plass. Departementet skriv at søknadane må vurderast på bakgrunn av gjeldande petroliumspolitikk. Dei skriv at Norge som den største produsenten av olje og gass i eit sterkt importavhengig Europa speler ei svært viktig rolle for energiforsyninga. Dei peiker både på ­krigen i Ukraina og Midtausten.

«Slik den geopolitiske situasjonen i dag ser ut, legger departementet til grunn at den sikkerhetspolitiske dimensjonen vil være et sentralt hensyn å ivareta ved videreutviklingen av norsk petroleumspolitikk i overskuelig fremtid. Departementets behandling av PUD-søknader må vurderes mot denne bakgrunn», skriv Energidepartementet.

Departementet viser til at det er gjort grundige konsekvensutredningar både av miljøkonsekvensar og av utslepp av klimagassar i produksjonen på felta. Konklusjonen Energidepartementet dreg, er at utslepp frå dei tre felta vil ha låg risiko for negative konsekvensar på klima og miljø globalt. Vidare slår dei fast at godkjenningane er i tråd med gjeldande klimapolitikk, etter departementets vurdering.

Regjeringa fredar omstridd oljefelt

Nordea-direktøren er klar: Det går knallbra i norsk økonomi

– Me er midt i ei energikrise, og Hormuzsundet er stengt. Kvifor går børsane oppover?

– Det er eit mysterium det der. For den norske børsen er det slik at Equinor tener på høge gassprisar, Hydro tener på høge aluminiumprisar, og Yara tener på høge gjødselprisar. For den amerikanske er det drive av teknologiselskapa. Det er forferdeleg det Trump har stelt i stand. Infrastruktur vert øydelagt og handelen vert stogga. Likevel meiner marknaden at det går bra. Marknaden trur KI kjem til å bli enormt viktig, og det pressar aksjekursane opp. Eg har lenge vore optimistisk til kunstig intelligens. Det finst heilt klart store moglegheiter der.

– Korleis vil du seie at det går i norsk økonomi for vanlege nordmenn om dagen?

– Det går knallbra. Prisane stig, renta pressar opp, men lønene stig meir enn prisane. Eg seier ikkje at absolutt alle får det betre, men i gjennomsnitt har nordmenn det veldig bra. Me har fått det betre dei siste åra, og mykje tyder på at me får det betre framover òg.

– Fordi folk heng seg opp i det som blir dyrare. Me er litt irrasjonelle. Når ei vare me kjøper mykje av stig kraftig i pris, så ser me det veldig tydeleg, utan nødvendigvis å tenkje på heilskapen.

– Du har tidlegare sagt at Norgespris ikkje har ført til meir sløsing med straum. Men forskarar ved NTNU har hevda det motsette i ein kronikk i Dagens Næringsliv denne veka.

– Ja, eg har lese han. Dei reknar feil. Dei samanliknar grupper som er veldig ulike. Når folk vel å betale dobbel pris for straum ved ikkje å ha Norgespris, så er ikkje det ei gruppe du kan samanlikne med dei som har Norgespris. Mange av dei som ikkje har Norgespris, har lågt forbruk av heilt andre grunnar. Folk flest brukar straumen dei treng. Me er ikkje så fattige i Noreg at folk sit og frys i ti varmegrader for å spare 20 kroner på straumen. Då let folk heller vere å gå på restaurant. Eg meiner at eg har dokumentert at Norgespris ikkje fører til noko særleg auka forbruk. Det er eg trygg på.

– På NHO-konferansen tidlegare i år var det mykje snakk om Sverige. Mange næringslivsleiarar ser på Sverige som meir innovativt og meir gründerorientert enn Noreg. Synest du at Sverige er betre enn Noreg?

Marknaden trur KI kjem til å bli enormt viktig, og det pressar aksjekursane opp.

– Folk heng seg opp i det som blir dyrare

Slapp tog-bombe: Gir klarsignal for private

Mens lyskastarane var retta mot oljepengebruken og dragkampen mellom MDG og Sp, gav Støre-regjeringa i går klarsignal til å privatisera ei statleg milliardbedrift med 900 tilsette: vedlikehaldsselskapet Mantena.

Nyheita står i sterk kontrast til tidlegare signal frå Arbeidarpartiet om å stansa privatiseringa av jarnbanen. I proposisjonen med omprioriteringar som Stortinget fekk i går, foreslår regjeringa å selje heile eller deler av aksjebehandlinga si i Mantena.

Mantena står for vedlikehalds- og verkstadtenester for skjenegåande materiell.

Etter fleire år med borgarleg oppsplitting av Tog-Norge, hadde Ap gitt klare signal om å snu. I partiprogrammet for inneverande stortingsperiode står det at Ap vil «si nei til privatisering av persontrafikk, drift og vedlikehald på jernbanen».

Finanspolitisk talsperson i Raudt Mímir Kristjánsson reagerer kraftig. Han meiner regjeringa nærast snik saka inn bakvegen ved å legga det inn i revideringa av nasjonalbudsjettet. Han trudde regjeringa jobba med å reversera mest mogleg av den borgarlege jernbanereforma.

– Dette kom som ei bombe. Det er ingen som har etterlyst det. Det er ikkje eit folkekrav, seier han og legg til:

– Eg oppfatta at dei raudgrøne partia på Stortinget – ikkje minst Aps veljarar, medlemmar og grunnfjellet i LO – har vore einige om at privatiseringa av jernbanen har vore ei katastrofe.

Blant tilsette i Mantena skaper forslaget frå regjeringa uvisse. Forbundsleiar i Jernbaneforbundet Torfinn Håverstad åtvarar mot å gå vidare med salsplanane.

Losna togsjokk i budsjettet

– Me har to overordna mål: Å minka forskjellar og halda folk i arbeid, seier LO-leiar Kine Asper Vistnes.

– Og så er me alltid uroa for prisveksten, legg ho til.

Ifølge Finansdepartementet er det venta at prisveksten for 2026 blir høgare enn dei såg føre seg i fjor haust.

Når Arbeidarpartiet og dei raudgrøne budsjettpartnarane no skal i forhandlingar på Stortinget om revidert nasjonalbudsjett, ber LO-leiaren partia om å la store nye hjartesaker ligga. Ho manar partia til godt samarbeid.

Sjølv om LO-leiaren har ei forventning om at også budsjettpartnarane vil setta sitt stempel på budsjettet, åtvarar ho partia om å ha for store ambisjonar.

– Det er ikkje tida for dei store politiske omkampane om alt mogleg no, seier ho.

Rundt påske var relasjonen mellom dei raudgrøne partia på eit botnpunkt, etter at Senterpartiet braut budsjettavtalen frå i fjor og stemte med Høgre, Frp og KrF for å kutta i vegavgifta for å få ned pumpeprisane på bensin og diesel.

– Korleis opplever du samarbeidsklimaet mellom dei raudgrøne i dag?

Alt går ­betre når ein har snakka saman.

LO ber dei raudgrøne droppa nye omkampar

Unio-leiar Steffen Handal er kritisk til Ap-regjeringas grep om at gradering av sjukemelding skal bli hovudregelen, og at fastlegane skal få eit meir standardisert system for sjukemelding.

– Det verkar på meg som at regjeringa her tyr til eit drastisk grep for å framstå som handlekraftig, seier Unio-leiar Steffen Handal, etter at helseminister Jan Christian Vestre og arbeidsminister Kjersti Stenseng i går varsla nye grep mot fråvær.

Legeforeininga var i går kritiske til forslaga. Det har Handal stor forståing for.

– Eg har stor tru på at profesjonane må ta i vare skjønnsutøvinga og har lite tru på at standardisering vil hjelpa her. I tillegg så verkar det som at dette kjem litt ut av hatten.

Verken Unio eller LO har vore høyringsinstans. Det er Handal kritisk til. Det er imidlertid i gang eit arbeid mellom partane i Inkluderende Arbeidsliv om tiltak for å få ned sjukefråværet. Forslaget regjeringa no varslar, kan verka forstyrrande på det, åtvarar Handal.

Han legg til at ein stor del av sjukefråværet skuldast psykososiale forhold på arbeidsplassen, og at i slike situasjonar vil det vera uheldig å bli pressa tilbake på jobb.

LO-topp Christopher Beckhem i Handel og Kontor reagerer også.

– Eg kunne gjerne tatt Vestre og Stenseng med på bedriftsbesøk og vist at medlemma våre ikkje vil få det så lett med tilrettelegging med skulder- og muskelplagar. Det er mange tunge løft i varehandelen, og arbeidslivet er blitt veldig profesjonalisert. Det er få folk på jobb, det er ikkje så lett med andre oppgåver, seier han.

Det er vanskeleg å sjå føre seg korleis dette skal fungera.

Reagerer på fråværsgrep

Staten la i går fram sitt tilbod til bøndene. Det var på 3,2 milliardar kroner, nøyaktig éin milliard mindre enn kravet frå bøndene.

Forhandlingsleiar for staten Nils Øyvind Bergset sa at tilbodet frå staten betyr ei sterk prioritering av jordbruket i ei krevjande tid, og at det ligg store moglegheiter for inntektsvekst for bøndene i 2027.

Bergset la vekt på at jordbruksavtalen dei siste åra er dradd i ei meir klima- og miljøvennleg retning ved å styrka ordningar for natur, miljø og klima. Den vegen vil staten fortsetta på.

– Tilbodet har ei sterk prioritering innanfor desse områda, sa han.

Staten vil i 2027 bruka 12,1 milliardar kroner til ordningar med natur-, miljø- eller klimaeffekt. Dette er 1,2 milliardar kroner meir enn det som er sett av i år.

Hans Erik Navestad er fylkesleiar for Bonde- og småbrukarlaget i Østfold og driv sjølv med ammeku og kornproduksjon. Han var skuffa i går.

Navestad sakna satsinga på bønder som driv med sau og ammeku, slik dei to faglaga sjølv har bedt om.

Anne Kari Hinna

Artikler

Kommunalminister Bjørnar Skjæran (Ap) vil skjerpa grepet om korttidsutleige i byane og turistområde. Omfanget er blitt for stort, seier han.

NTNU-professor Jonas Nøland meiner det er eit stort rom for skjønn når ein ekstern aktør skal gjennomgå havvindprosjektet.

Maga-rikingar dreg på cruise til Noreg

Ber regjeringa om utleigehjelp

Situasjonen til leigebuarar som blir pressa ut av leigemarknaden, bekymrar opposisjonen i Bergen.

Torill (74) blir kasta på dør: – Eg vann kampen mot kreft, men tapte mot velferdssamfunnet

Fakta

NHO-topp går ut mot Høgre

LO-forbund førebur seg på å hente fram fleire verktøy i streiken. Dei vurderar både blokade og boikott.

Tidlegare Norsk Industri-general Stein Lier-Hansen er dømd til fem års fengsel for grov korrupsjon. BI-professor trur lagmansretten vil redusera straffa.

Regjeringa vil kutta innsatsen mot plastforureining i havet for å dekke utgifter til flyktningar. MDG varslar kamp om kuttet i budsjettforhandlingane.

Aker Solutions tar krafta ut av reinhaldsstreiken

Død

Eirik Faret Sakariassen (SV) vil sjå til KrFs familieverdiar for eige partis nye slagord.

Her blir det grytidlig skjenking: – Festdagen har flyttet seg

Regjeringa fredar omstridd oljefelt

Nordea-direktøren er klar: Det går knallbra i norsk økonomi

Slapp tog-bombe: Gir klarsignal for private

Det er ikkje tida for store nye hjartesaker, meiner LO-leiar Kine Asper Vistnes.

Reagerer på fråværsgrep

Staten vil bruka over 12 milliardar kroner for å gjera landbruket meir klimavennleg. Sjølv saknar landbruket vilje til å løfta fattige bønder.

Sauebonde fortviler: – Får ikke kjøpt én ny ullsokk en gang

EU-leik

Bondeleiar klar for 1. mai med LO

Den norske bonden: Millionlønn eller nær fattigdomsgrensa

Tidlegare bonde Mari Gjengedal meiner bondelaga må krevja 5 milliardar i år. Sjølv har ho gitt opp.

Bonden vil ikkje at sonen skal kasta bort livet sitt på å bli bonde

Kommu­nal­mi­nister Bjørnar Skjæran (Ap) vil skjerpa grepet om korttids­ut­leige i byane og turist­om­råde. Omfanget er blitt for stort, seier han.

NTNU-professor Jonas Nøland meiner det er eit stort rom for skjønn når ein ekstern aktør skal gjennomgå havvind­pro­sjektet.

Maga-rikingar dreg på cruise til Noreg

Ber regjeringa om ut­leige­hjelp

Situa­sjonen til leige­bua­rar som blir pressa ut av leige­mark­naden, bekymrar oppo­si­sjonen i Bergen.

Torill (74) blir kasta på dør: – Eg vann kampen mot kreft, men tapte mot velferds­sam­funnet

Fakta

NHO-topp går ut mot Høgre

LO-forbund førebur seg på å hente fram fleire verktøy i streiken. Dei vurderar både blokade og boikott.

Tidlegare Norsk Industri-general Stein Lier-Hansen er dømd til fem års fengsel for grov korrupsjon. BI-professor trur lagmans­retten vil redusera straffa.

Regjeringa vil kutta innsatsen mot plast­for­ureining i havet for å dekke utgifter til flykt­nin­gar. MDG varslar kamp om kuttet i budsjett­for­hand­lin­gane.

Aker Solutions tar krafta ut av reinhalds­streiken

Død

Eirik Faret Saka­rias­sen (SV) vil sjå til KrFs fami­lie­ver­diar for eige partis nye slagord.

Her blir det grytidlig skjenking: – Festdagen har flyttet seg

Regjeringa fredar omstridd oljefelt

Nordea-direktøren er klar: Det går knallbra i norsk økonomi

Slapp tog-bombe: Gir klarsignal for private

Det er ikkje tida for store nye hjarte­sa­ker, meiner LO-leiar Kine Asper Vistnes.

Reagerer på frå­værs­grep

Staten vil bruka over 12 milliardar kroner for å gjera landbruket meir kli­mavenn­leg. Sjølv saknar landbruket vilje til å løfta fattige bønder.

Sauebonde fortviler: – Får ikke kjøpt én ny ullsokk en gang

EU-leik

Bondeleiar klar for 1. mai med LO

Den norske bonden: Mil­lion­lønn eller nær fattig­doms­grensa

Tidlegare bonde Mari Gjengedal meiner bondelaga må krevja 5 milliardar i år. Sjølv har ho gitt opp.

Bonden vil ikkje at sonen skal kasta bort livet sitt på å bli bonde

Kommunalminister Bjørnar Skjæran (Ap) vil skjerpa grepet om korttidsutleige i byane og turistområde. Omfanget er blitt for stort, seier han.

NTNU-professor Jonas Nøland meiner det er eit stort rom for skjønn når ein ekstern aktør skal gjennomgå havvindprosjektet.

Ber regjeringa om utleigehjelp

Situasjonen til leigebuarar som blir pressa ut av leigemarknaden, bekymrar opposisjonen i Bergen.

Torill (74) blir kasta på dør: – Eg vann kampen mot kreft, men tapte mot velferdssamfunnet

Tidlegare Norsk Industri-general Stein Lier-Hansen er dømd til fem års fengsel for grov korrupsjon. BI-professor trur lagmansretten vil redusera straffa.

Regjeringa vil kutta innsatsen mot plastforureining i havet for å dekke utgifter til flyktningar. MDG varslar kamp om kuttet i budsjettforhandlingane.

Aker Solutions tar krafta ut av reinhaldsstreiken

Eirik Faret Sakariassen (SV) vil sjå til KrFs familieverdiar for eige partis nye slagord.

Det er ikkje tida for store nye hjartesaker, meiner LO-leiar Kine Asper Vistnes.

Reagerer på fråværsgrep

Staten vil bruka over 12 milliardar kroner for å gjera landbruket meir klimavennleg. Sjølv saknar landbruket vilje til å løfta fattige bønder.

Den norske bonden: Millionlønn eller nær fattigdomsgrensa