Anne Kari Hinna

Stavanger Aftenblad har telt opp kor mange gongar representantane i bystyret i Stavanger har vore på talarstolen i år og har avdekka store forskjellar mellom politikarane. Kort oppsummert viser oppteljinga: I gjennomsnitt er 38 av 67 bystyremedlemmar på talarstolen i kvart møte, tre politikarar frå Raudt, MDG og Venstre har halde flest innlegg, mens elleve politikarar ikkje har halde innlegg i år. Statsvitar Svein Tuastad ved Universitetet i Stavanger tar til orde for å slanka bystyret.

 er stort samanlikna med mange andre kommunar. Men er taletid eit godt mål for korleis bystyret bør dimensjonerast? Bystyresalen vitnar om representasjon. Om Ap i Stavanger helst sender den karismatiske gruppeleiaren på talarstolen, mens fem andre Ap-politikarar har blitt sittande i ro, så er vel ikkje det nødvendigvis eit problem? Det kan vel tenkast at dei fem «tause» politikarane har andre kvalitetar som ei bystyregruppe også bør ha? Forhåpentlegvis gir dei stille politikarane innspela sine i andre kanalar og fora. Å vera bystyrerepresentant handlar om meir enn å gi frå seg innlegg og replikkar i bystyresalen ein gang i månaden.

 slått saman med Finnøy og Rennesøy. Det i seg sjølv er kanskje eit argument for å ha eit stort bystyre, slik at alle krikar og krokar kan bli representerte. Med eit slankare bystyre ville det kanskje også blitt eit meir strigla bystyret, med likare politikartypar.

Taletid

I dokumentet «Grøn bok», la regjeringa nyleg fram status for om Noreg kjem til å nå klimamål, som er sett for 2030.

 og det sørgelege svaret er at truleg vil me ikkje nå målet. Anslaget viser, ifølge den grøne boka, at Noreg vil ha utslepp på 11,1 tonn CO2 meir enn forpliktingane opnar for i perioden 2021–2030. Dette er 2,7 tonn betre enn i fjor. At framskrivingane er lågare enn i fjor, skuldast mellom anna at ein no trur på ei raskare teknologiutvikling for tunge køyretøy, som vil fjerna meir CO2 frå rekneskapen enn ein tidlegare trudde. I tillegg bidrar ei metodeendring for å berekna metanutslepp frå sau til at det ser betre ut enn i fjor, ifølge dokumentet.

har ein viktig norsk strategi for å nå klimaforpliktingane, vore å kjøpa såkalla klimakvotar for andre EU- og EØS-land. For ein rik stat kan det høyrast ut som ein behageleg måte å komma i mål med eigne klimamål på. Den gang ei. Ifølge grøn bok er det ikkje rett fram å kjøpa klimakvotar. Først vil Noreg søka å få tak på klimakvotar innanfor EU-samarbeidet, men det kan henda Noreg ikkje får tilgang på nok EU/EØS-kvoter. Dermed må Noreg prøva seg andre stadar.

 er dette heller ikkje så lett som det kan høyrast ut. Arbeidet med å skaffa utsleppsreduksjonar utanfor EU er nemleg krevjande, står det. Det er ikkje sikkert at det er mogleg, går det fram av «Grøn bok», gitt at det er så kort tid igjen til 2030.

Bak mål

Håvard Yttredal

Christopher Olssøn

#fff

#000

– Jeg vil understreke at funnene i A-krimrapporten er svært alvorlige, sa barne- og familieminister Lene Vågslid (Ap) da hun torsdag var på Stortinget for å gjøre rede for situasjonen i barnevernet.

I sommer ble det kjent at A-krimsenteret i Tønsberg har funnet koplinger til kriminelle miljøer i 16 selskap som leverer tjenester til barnevernet. Tre av dem har hatt godkjenning som barnevernsinstitusjon.

Det er svært alvorlig av to grunner, ifølge Vågslid: Det ene er risikoen for at barn og unge blir rekruttert til kriminalitet. Det andre er risikoen for at velferdsstaten blir brukt som redskap for kriminelle miljøer.

Statsråden understreket at hun ikke har fått «informasjon om at barna er blitt påvirket eller rekruttert til kriminalitet».

– Men dette kan heller ikke utelukkes ut fra den informasjonen som ligger i rapporten, la hun til.

Et samlet storting vil nå ha saken til komitébehandling for ytterligere spørsmål.

SVs Mirell Høyer-Berntsen mener regjeringens budsjettforslag, som i disse dager er gjenstand for forhandlinger, ikke står i stil med statsrådens budskap om sakens alvor.

Blant tiltakene som er iverksatt, er opprettelsen av en sentral enhet for innkjøp av barnevernstjenester. Mens A-krimsenteret i Tønsberg har undersøkt politidistrikt Sør-Øst, som består av tre fylker, skal nå Økokrim undersøke hele landet.

Får smekk for å satse på private

Barne- og familieminister Lene Vågslid (Ap) må i dag stå skulerett i Stortinget. Ho skal svara på spørsmål om gjennomførte tiltak og den vidare oppfølginga, etter 

 om kriminelle aktørars koplingar til private barnevernsføretak.

Alt før Vågslid har komme med si orientering, tar fleire av partia på Stortinget til orde for at saka må vidare til ei komitebehandling.

– Saka er såpass alvorleg at det blir ei betre politisk behandling om me får det i komiteen, enn om det berre skal bli ein enkel debatt etter statsrådens orientering, seier Sp-nestleiar Kjersti Toppe, tidlegare barne- og familieminister, som sit i familiekomiteen.

Også Raudt, SV, Frp og Høgre vil stemma for ei komitebehandling, og dermed er det fleirtal. Mats Henriksen i Frp stadfestar at partia har hatt kontakt, og er einige om ei komitebehandling. Men det gjenstår å sjå om det blir familie- eller justiskomiteen som får oppfølginga, ifølge Henriksen.

– Dette er ei alvorleg sak som Stortinget må behandla grundig

– I det at de vil ha ei komitebehandling, ligg det at de ikkje stoler på at regjeringa handterer dette godt nok aleine?

I mai blei ein direktør i Barne- og familiedepartementet varsla om innhaldet i rapporten frå A-krimsenteret i Tønsberg, 

. 16. juni mottok departementet ein versjon av rapporten, utan namnet på selskapa. I eit møte 22. juni blei statsråden orientert om rapporten frå A-krimsenteret, som omtalar 16 barnevernsføretak med band til kriminelle miljø. Tre av selskapa har hatt godkjenning til å driva barnevernsinstitusjonar for barn og unge.

Stortinget stolar ikkje på regjeringa etter barnevernsskandalen

Regjeringa kuttar i inntektsskatten og vil med det gjera det meir attraktivt å jobba. «Kutta er i tråd med arbeidslinja», sa Jonas Gahr Støre då han blei spurd ut om neste års budsjett. Han håpar ein hundrelapp mindre i skatt i månaden (som folk med 700.000 kroner i året får) vil få fleire til å jobba meir.

om at arbeidslinja er populær i regjeringa om dagen. Det kom forresten sterkt til uttrykk eit par dagar før statsbudsjettet blei lagt fram. Då helseminister og Ap-nestleiar Jan Christian Vestre fortalde pressa at han snart skal bli pappa, blei han sitert på følgande: «Jeg kommer ikke til å trappe ned jobben. Jeg liker å jobbe mye, og jeg har mye ugjort» (Jada, han sa mykje anna også, han skulle stilla opp i heimen og ta pappaperm, men det var dette som stod igjen i den vesle NTB-notisa).

 hadde eg ein dårleg dag på jobben tysdag, då det viktige statsbudsjettet kom. Då eg skreiv i herverande spalte om status for gamle vedtak gjort i Stortinget, hadde eg rett og slett lest i eitt år gamle budsjettdokument. Det er pinleg! Eg beklagar! For dei som hugsar at eg skreiv om at Stortinget i 2018 bad regjeringa fremja forslag for Stortinget om å innføra krav om innhaldsmerking av alkoholhaldig drikk, står det også i det ferskaste budsjettet at dette er noko regjeringa må komma tilbake til, men det blir jobba med. Oppfølging av stortingsvedtaket som handla om vern av kyst- og havområda, kvitterte regjeringa derimot ut.

Jobbtabbe

Statsbudsjettet fortel ikkje berre om neste års pengebruk, men gir også informasjon om oppfølging av vedtak gjort i Stortinget. Oppfølging av oppmodingsvedtak heiter det, og viss regjeringa ikkje har levert på saka enno, skriv departementet at regjeringa vil «komma tilbake på eigna måte».

 sidan Stortinget i 2018 bad regjeringa om at det blir innført ei merkeordning for alkoholhaldig drikk med åtvaringar om alkoholbruk under graviditet og i samband med køyring. Dette lovar regjeringa å komma tilbake til. I 2023 bad Stortinget regjeringa opna eit område i nord for havvind som kan utlysast seinast i 2027. Dette vil regjeringa også komma tilbake til. I 2021 bad Stortinget regjeringa om å oppfylla målet om 10 prosent vern av kyst- og havområde innan 2030. Her er det fire år att. Regjeringa vil også komma tilbake til dette på eigna måte. Til no er 4,2 prosent av kyst- og havområda verna. I 2023 bad Stortinget regjeringa gjera ei vurdering av dei økonomiske levekåra og tiltak for personar med nedsett funksjonsevne og deira næraste familie. Her har nok departementet klipt og limt frå budsjettet for fjoråret. Arbeidet er i gang, og Statistisk Sentralbyrå har fått eit oppdrag, som skal leverast i utgangen av 2025 (ev. er det ein skrivefeil). Regjeringa vil uansett komma tilbake på ein eigna måte.

oppmodingsvedtaka viser at ting tar tid. Om dette er trenering eller reelle arbeidskrevjande saker, er uvisst. Det kan nok vera begge delar.

Status

Då sommarferien var over, var sakene til Silje Hammerstad og dei andre streikande lærarane ved Bergen Kristne Grunnskule pakka ned og stua vekk.

Plassen hennar på skulen der ho har jobba nesten halve livet, var rydda og tømt. Ho har ikkje vore inne, men sett bilde av den tomme plassen, og om morgonane mens ho har stått på fortauet med streikevest, har nytilsette lærarar og assistentar gått forbi og inn på skulen. Der går undervisninga som normalt, upåverka av den snart seks månadar lange streiken. «Streikebryting», har dei skrive på plakatane.

– Det kjennest som me er rydda vekk inn på det lageret, me også, seier Hammerstad på si avslipne sørlandsdialekt.

Dei har ikkje lov å gå inn på skulen sin eigedom, men på ein bilverkstad like ved får dei ha alt av plakatar og streikeutstyr.

Hammerstad har kjent på ein skuffelse over at det enda slik. Då dei i midten av april gjekk ut i streik, såg ho føre seg at dei i alle fall ville nå fram før det nye skuleåret starta att. Men om ho må stå her også til jul, eller om eit halvt år, så gjer ho det.

– Trua er grunnmuren i livet, også no i desse dagane. Det er mange oppmodingar i Bibelen om å vera modig, stå fram. Det gir meg mot, seier ho.

Ho brukar å klikka på Bibel-appen som sender ut eit ord for dagen.

– I dag var det eit som kanskje var litt vanskeleg å forstå for mange. Romerne 8.11. Elles tenker eg at eit som passar bra no, er frå Matteus, om Jesus som tok disiplane ut i båten, og det kom eit veldig uvêr og korleis Jesus heldt roa midt i stormen, seier ho.

Det var ein kontroll i miljøet som me ikkje kunne vera med på

Med Gud og fagforeininga

«I diskusjonen om arbeidslivskriminalitet og kriminelle nettverk som kan infiltrere seg i velferden, er det en forenkling å redusere det til en diskusjon om kommersielle», sa barneminister Lene Vågslid (Ap) til Klassekampen før helga.

. I samarbeidspartia til regjeringa skapte intervjuet reaksjonar.

– Eg er veldig skuffa over Vågslid og Arbeidarpartiet som går vekk frå det riktige og viktige standpunkt om å fasa ut kommersielle frå barnevernet, seier Raudt-leiar Marie Sneve Martinussen.

Ho viser til at Arbeidarpartiet i 2018 sjølv fremja eit forslag i Stortinget om å fasa ut kommersielle aktørar frå barnevernet.

I Hurdalsplattforma var det også eit løfte om å «gradvis fasa ut store kommersielle aktørar innanfor barnevernet. Avslutte bruken av konkurranseutsetjing og anbod i barnevernssektoren og sikra ideelle verksemder langsiktige avtalar med det offentlege».

Både Martinussen og SV-leiar Kirsti Bergstø meiner Arbeidarpartiet i dag i for stor grad lener seg på NHO.

– NHO og dessverre Arbeidarpartiet er einige om å bruka masse pengar på kontroll. Det verker som det viktigaste er at kommersielle skal få tena pengar på barnevernsbarn, seier Martinussen.

Bergstø meiner Vågslid har kjøpt forteljinga NHO i lang tid har forsøkt å bygga opp om at «alle gode krefter må bidra».

Barnevernet er ekstra spesielt, og det er ekstra vanskeleg å styra.

– Som å høyra eit ekko av NHO

– Me har eit stort ansvar i denne saka for at me ikkje klarte å gi det barnet det han trengde. Han må betala for det med straff, seier Kjersti Toppe, om ungdommen som budde på ein barnevernsinstitusjon då han blei rekruttert av det kriminelle nettverket Foxtrot for å utføra granatangrep i Oslo, som 

Toppe var sjølv barne- og familieminister frå hausten 2021 til februar 2025, og risikoen for at Foxtrot kunne komma til å rekruttera unge frå barnevernsinstitusjonar var kjent. Men den gongen blei ho orientert frå politiet om at det ikkje hadde skjedd. Nyleg kom dommen som slår fast at det har skjedd.

– Dette er eit kjempeproblem og går ut over tilliten til barnevernet, seier ho.

Toppe meiner saka viser at godkjennings- og kontrollmekanismane frå staten si side er for dårlege og meiner det må få konsekvensar. Ho ber Barne- og familiedepartementet om å avvikla eininga som godkjenner barnevernsinstitusjonar. Eininga ligg i dag i Bufetat. Også eit regjeringsoppnemnt ekspertutval som har gått igjennom organiseringa av barnevernet, har føreslått det.

Det var på ein av institusjonane til det private selskapet Næromsorg ungdommen budde då han blei rekruttert av Foxtrot. Næromsorg mista før sommaren godkjenninga si, selskapet er no konkurs. Fredag skreiv Klassekampen om 

 som selskapet hevda var ein av institusjonsleiarane deira, men som aldri har jobba i selskapet. Både Bufetat og Hamre har meld selskapet til politiet.

– Godkjenningseininga har bevist for alle i denne saka at dei har gjort ein slett jobb. Denne godkjenninga har jo ingen vits. Du kan halda på med fiktive tilsette og likevel få godkjenning, seier ho.

– Næromsorg framstår for meg som berre svindel og bedrag, og har likevel fått driva barnevern, seier Toppe.

Klassekampen har ikkje lukkast å få kontakt med Lena Braathen, som var dagleg leiar, styreleiar og eigar av Næromsorg. Verken i går eller før helga.

Her påstår ein at ein har eit kontrollregime og tilsyn, men det har openbert spelt totalt fallitt.

Toppe ber statsråden ta grep

Utdanningsdirektoratet sende nyleg ut forslag til ny fagfordeling i vidaregåande skule, der norskfaget får færre timar. Fleire er kritiske.

 er ei engasjert dame på 96 år frå Oslo. Ho begynte på skule i 1936. Ho saknar musikk i forslaget frå direktoratet. Sjølv blei ho noregsmeister i referengsong då ho var 19, men forstod ikkje at ho var flink å synga før ho var 40. Sjølv om songane som nonnene på St. Sunniva skule ikkje alltid var festlege, elska ho å synga. I ensomme stunder, for eksempel.

– Musikk er så viktig! Musikk, gymnastikk og matematikk var faga eg likte, og eg blei blåruss, fortel Maartmann, som ber om at musikken få meir plass i skulen. La dei minste barna for eksempel starta dagen med å synga seg gjennom alfabetet, slik ho gjorde.

Maartmann hugsar dei hadde lesebok, og at dei ikkje var i opposisjon til læraren. – Me fekk lekser, og leste høgt frå lekseboka, seier ho.

 i tida som uroar 96-åringen. Mobbing for eksempel, kan ho ikkje minnast var eit problem då ho var lita.

– Å seia så mykje fælt, kalla folk horer, eg begrip ikkje kor dei har det frå. Og all driten dei får på mobilen. Og KI, seier ho.

Sjølv hugsar eg ein song me lærde. Den gjekk slik: «Lesa og skriva og rekna er bra, lesa og skriva og rekna er bra. Men å få synga litt, men å få synga litt, men å få synga litt – det gjer deg glad.»

Musikk

Knut Gjerseth Olsen

Ida Søraunet Wangberg

«I would have felt a little safer with one homie the first time I do this but we take all 3 bombs in one day there’s no stress.»

Det skriver et barnevernsbarn til to av toppene i Foxtrot.

17-åringen vil gjerne ha med seg en venn når han nå skal ut på sitt aller første oppdrag for det opprinnelig svenske kriminelle nettverket. Oppdraget 17-åringen hadde fått, var å sprenge eller kaste en eller flere granater på et ukjent sted i Oslo, ifølge en nylig avsagt dom.

, svarer en av Foxtrot-toppene på meldingen.

Den ene Foxtrot-toppen som rekrutterte barnevernsbarnet, er ifølge dommen en norsk statsborger som i desember 2025 ble pågrepet og utlevert fra Nederland, siktet for medvirkning til grov ulovlig befatning med skytevåpen. Den andre er svenske Ali Namdar. Han regnes som en av toppene i Foxtrot.

Namdar ble torsdag morgen pågrepet i Marokko etter at han i lang tid har stått på Europols liste over Europas mest ettersøkte personer.

Namdar er siktet for nær 20 forhold i Sverige, og i sommer gikk også Norge ut med en internasjonal etterlysning. Oslo politidistrikt mener Namdar står bak granatangrepet i Pilestredet i Oslo, skyting mot en bolig på Høybråten i Oslo, frihetsberøvelse på Rælingen i Akershus og en skyteepisode i Sarpsborg. I tillegg har Kripos siktet ham for forsøk på drapsforbund eller alvorlig kroppsskade.

Klassekampen vet ikke om han også er siktet for denne hendelsen.

Foxtrot-topp bestilte granat­angrep fra barnevernsbarn

Anniken C. Mohr

I januar 2023 fekk Janne Pedrikke Hamre ein telefon med jobbtilbod frå barnevernsselskapet Næromsorg. Ho hadde søkt jobb som miljøterapeut, men fekk no tilbod om ei stilling som institusjonsleiar.

Hamre bestemte seg for å takka nei. Så gløymde ho heile Næromsorg.

Men i januar i år, tre år etter at ho takka nei til jobben, blei ho klar over at namnet hennar var blitt brukt av barnevernsselskapet for å lura Barne-, ungdoms- og familieetaten (Bufetat).

I fleire månadar påstod selskapet at Hamre var deira institusjonsleiar – utan at ho hadde jobba ein dag for selskapet.

Hamre har tidlegare fortalt historia si i avisa Sunnhordland.

Næromsorg er eit av dei mange kommersielle barnevernsselskapa som staten kjøper tenester av. Selskapet har sidan 2023 omsett for rundt 376 millionar kroner. Dei har hatt godkjenning til å ha meir enn 30 sårbare barn og ungdommar i sine institusjonar på Sørlandet, i Oslo og på Stord.

Lena Braathen, som sidan september 2023 har vore dagleg leiar, eigde selskapet gjennom holdingselskapet sitt.

Men alt har ikkje alt vore som det skulle i Næromsorg. Frå leiinga har Bufetat fått servert ei rekke usanne opplysningar.

Janne blei brukt i barnevernsløgn

Blant dei vanskelegaste sakene på bordet til arbeidsminister Kjersti Stenseng er striden om overtidsbetaling for deltidstilsette. Fleire dommar har slått fast at deltidstilsette har rett på overtidsbetaling. Men arbeidsgivarane vegrar seg.

I månadsvis har partane i arbeidslivet sete i det som har blitt omtalt som «gruppearbeidet frå helvete» i eit forsøk på å komma kvarandre i møte. Partane står framleis langt frå kvarandre, kunne E24 melda tysdag.

 i pressemeldinga ho sende frå seg i går. Ho er ikkje nøgd med situasjonen. Sjølv om det er sterke meiningar på kvar side av bordet, der både NHO, LO, KS med fleire sit, hadde statsråden likevel «forventet og håpet på mer». Dette er diplomatisk, men likevel klar tale frå statsråden.

også med å gi eit bilde av gruppearbeidet. Ifølge LO har arbeidsgivarane «sittet på hendene sine». Mens NHO langar ut mot LO. «Det er ikke mulig å få i både pose og sekk her», sa NHO-sjefen til avisa. Mens KS, som representerer kommunar og fylkeskommunar, der deltidsarbeid særleg i helse- og omsorgssektoren er omfattande, meiner ikkje mindre enn at: «Det norske arbeidslivet, slik vi kjenner det, står på spill.»

Det fleire ser ut til å vera samde om, er at det er nok gruppearbeid no. KS meiner regjeringa må skjæra igjennom. Men Stenseng har bestemt seg frå å henta inn eksterne hjelp. No skal bistand frå eksterne ekspertar løysa floka.

Ekspertar

Vi e’kje frå Norge, Vi e’frå Bergen. Bergens Tidende kunne torsdag kveld melda at to bergensarar var på veg inn i regjeringa. Regjeringsrokaden blei det første oppdraget for den nye kongen. Det er mange omsyn å ta i ein regjeringskabal: Kjønn, bakgrunn, utdanning – og sjølvsagt geografi.

 vore ei misnøye med det svake vestlandsavtrykket i Støre-regjeringa. I fjor kunne Bergensavisen etter ei oppteljing, fortelja at av dei 69 statsrådane og statssekretærane i Støres mannskap, var halvparten frå Austlandet. Frå Bergen har til no kulturminister Lubna Jaffery sete aleine som statsråd. Ho har hatt to statssekretærar frå heimtraktene med seg. I tillegg har det vore ein statssekretær i Barne- og familiedepartementet frå Vestland. Ifølge avisa hadde Trøndelag, Innlandet og Rogaland, trass i at dei har færre innbyggarar, kvar for seg dobbelt så mange politikarar i regjeringa enn Vestland.

 meldinga ut som ei gladsak for vestlandspatriotane. Den eine som kom inn i regjeringa, var for mange ukjente. Eileen Fugelsnes er ny forskings- og høgare utdanningsminister. Ho har ein fyldig CV, men er nok like kjent i Oslo som i Bergen. Ho var blant anna stabssjef for Oslo-byrådsleiar Raymond Johansen. Den andre «bergensaren» som kom inn, var Torgeir Michaelsen, ny digitaliseringsminister. Han er frå Buskerud, men født i Bergen. Og som ein i kommentarfeltet skreiv: I Bergen tel berre fødeby. Ein gang bergensar, alltid bergensar!

Bergen

– Foreldre kan ikkje frita barnet for ubehag i skulen, seier Tore Haugstvedt.

Det nedslåande Pisa-resultatet har fått alarmen til å gå om situasjonen i norsk skule. Denne veka kom fasiten på testane som blei gjort av norske 15-åringar våren 2025. I alle dei tre faga som elevane blei testa i, var resultatet fallande.

Haugstvedt har vore lærar i 25 år. Han underviser i år i norsk, samfunnsfag og KRLE ved Ortun ungdomsskule i Bergen.

Både digitalisering og koronapandemien blir av fleire trekt fram som moglege årsaker bak dei svake resultata, som ikkje er særnorske.

Også Haugstvedt trur årsakene er mange, men han meiner at også foreldre har eit ansvar, og at det er ein debatt som må opp. For mange gongar kjem det velmeinande innspel frå heimen som endar opp som bjørnetenester og ikkje rustar elevane for utfordringar.

– Når eit barn kjem på mellomtrinnet og ikkje kan lesa, må ein setta himmel og jord i rørsle for å læra eleven det. Men så blir det sett i verk individuell tilpassing, slik at dei ikkje skal kjenna ubehaget, seier han.

Den erfarne ungdomsskulelæraren meiner individuell tilpassing i for stor grad handlar om å gjera det lettare for barnet i kvardagen, ikkje om å fiksa utfordringar.

– Mange foreldre tar kontakt for at ting skal bli gjort enklare enn sist, seier han.

Det er ei kunde-­tenking, som om du kan legga inn bestillingar for ditt barn.

Lærar: Barn blir skåna for ubehag

Frida Holstein Gullestad

Pisa-undersøkelsen: Tror resultatjag har ødelagt lesegleden

Sentralstyret i Elevorganisasjonen satt samlet i går og fulgte med da nyheten om norske 15-åringers fallende kunnskaper i lesing, matematikk og naturfag ble presentert.

Leder Zaid Norzai Ahmmad tror en av forklaringene på at hele 41 prosent av guttene defineres som lavtpresterende i lesing, er at gleden ved boka er borte for mange. Han mener lesingen i norsk skole er blitt for instrumentell.

– Skolen er slik at lesing alltid kommer med en ­vurdering. Lysten til å lese er ikke der, for du skal ikke lese for lysten og gledens skyld, men for resultatene, sier Ahmmad.

Han mener skolen må bli mer prosessorientert og mindre opptatt av å måle resultater.

Jesper Bremholm, leder for Nasjonalt lesesenter ved Universitetet i Stavanger, er helt enig.

– De seinere årene har vi hatt for mye fokus på leseferdigheter som en slags konkurranseferdighet, sier Bremholm, som framover håper på tekster som danner lesende mennesker.

– Vi må bli mer oppmerksom på leseglede og gi elevene tekster av kvalitet, og ikke bare for å skåre godt i en test, sier han.

Pisa-undersøkelsen opererer med en skala for mestringsnivå, der nivå to er definert som en nedre grense for hva elevene bør ha for å mestre videre utdanning og arbeidsliv.

Vi trenger ansatte med kompetanse som kan øke lesegleden.

Unge har mistet evnen til å lese

Denne veka vann den tidlegare montasjeleiaren Jan Erik Grimstad ein historisk siger i Gulating lagmannsrett. Lagmannsretten slo fast at Grimstads tidlegare arbeidsgivar Moelven Modus ikkje hadde gjort reelle vurderingar før dei avslo krav om å legge til rette for arbeidet til Grimstads funksjonsnedsetting.

Bergensavisen omtalte dommen først. Saka starta då Grimstad mista jobben etter førti år hos Moelven Modus, leverandør av kontorløysingar til næringsbygg. Han gjekk til sak mot sin tidlegare arbeidsgivar fordi han meinte han var blitt diskriminert. No har Grimstad vunne to gongar.

Men retten var delt. Eit mindretal på to meinte at det verken låg føre brot på arbeidsgivars tilretteleggingsplikt eller diskriminering etter likestillings- og diskrimineringsloven.

I dommen fekk arbeidsgivar også kritikk for ikkje å ha kontakta Nav om mogleg tilskottsordningar som kunne ha letta den økonomiske byrda med tilrettelegging.

LO-advokat Nina Odberg, som har ført saka for retten, seier dommen er svært viktig. Dommen slår fast at arbeidsgivarar skal gjera reelle vurderingar av tilrettelegging, og at dei må både visa og dokumentera at dei faktisk har gjort det. Odberg seier Moelven Modus ikkje er aleine om å ikkje oppfylla tilretteleggingsplikta.

– Mange arbeidsgivarar og HR-avdelingar verkar å ikkje kjenna til reglane i diskrimineringslova. Ofte verkar det å vera heilt nytt for arbeidsgivarar når eg snakkar med dei.

Ifølge Odberg har LO-advokatane fleire saker på bordet der dommen, om han blir rettskraftig, blir viktig.

– Diskrimineringsrettslege spørsmål er ofte blitt stemoderleg behandla både i gamle dommar og i advokatstanden. Det er derfor dommen er gledeleg, om den får stå. Eg håpar arbeidsgivarar vil ta innhaldet i denne dommen til seg, og føreta grundigare og meir konkrete vurderingar før dei avslår krav om tilrettelegging, seier Odberg.

Eg håpar arbeidsgivarar vil ta innhaldet i denne dommen til seg.

Delvis ufør blei diskriminert

Fleire har reagert på at Stavanger kommune valde å ikkje flagga på halv stong ved alle skular og institusjonar i byen under heile den nasjonal sorgperioden.

Det var Stavanger Aftenblad som onsdag skreiv om nakne kommunale flaggstenger i både Stavanger, Sandnes og Eigersund.

Ifølge Leidulf Skjørestad, direktør for bymiljø og utbygging, var det eit ressursspørsmål som låg bak vurderinga. Han avviste at kommunen skulle spara pengar, men sa til Aftenbladet at omfattande flagging krev personell.

«Mangler han menneskelige ressurser, så er det jo muligheter for å få leid inn noen personer», skriv gruppeleiar for Frp Leif Arne Moi Nielsen i ein sms til Klassekampen torsdag føremiddag.

Han ville ha utfyllande svar frå direktøren i formannskapsmøtet i byen i går. Men alt før møtet skulle begynna, hadde kommunen snudd.

Den kommunale flaggplanen var ikkje eit politisk tema i Stavanger, men gruppeleiarane i bystyret var blitt orienterte om den fredag då kong Harald døydde, ifølge SVs Eirik Faret Sakariassen.

Det er ikkje for å spara pengar, men for å bruka folk til andre oppgåver.

Stavanger droppa flagga. Då reagerte folk og folkevalde

Det er svindyrt, seier Camilla Edvardsen etter å ha fylt tanken for 150 kroner i Hokksund i Øvre Eiker.

Denne veka blei drivstoffavgifta innført att. Det er ikkje berre forbrukarane som har eit skarpt blikk på pumpeprisane, også Konkurransetilsynet følger situasjonen i drivstoffmarknaden tett.

– Konkurransen er for svak, seier Stig Torje Bjugn, seniorrådgivar i avdeling for bygg, industri og energi i Konkurransetilsynet.

Tilsynet har lenge følgd med på drivstoffmarknaden og jobbar no med ein analyse som snart skal vera ferdig. Tilsynet ser blant anna på kva som skjedde då Stortinget vedtok å kutta vegbruksavgifta på bensin og diesel. Konklusjonen er ikkje klar, men Bjugn kan likevel i dag seia at Konkurransetilsynet meiner at bensinstasjonane gjennomfører koordinerte prisaukar gjennom at dei einsidig følger med på kvarandre og dermed opptrer kollektivt.

Typisk ein til to gongar i veka gjer prisane eit hopp, før dei følger kvarandre ned att.

– Dei tar ut høge marginar delar av veka, seier Bjugn.

Ifølge Statistisk sentralbyrå (SSB) var gjennomsnittsprisen for bensin i mars 23,50 kroner literen før avgifta blei kutta, mens dieselprisen var 24,50 kroner per liter. I juli var tilsvarande prisar 19,59 og 20,25, ifølge SSB.

Eg vil ikkje utelukka at det er behov for tiltak som kan styrka konkurransen.

Konkurransetilsynet meiner konkurransen blant bensinstasjonar er for dårleg

Pål Hellesnes

– For ein vanleg familie vil prisveksten utgjera kring 300 kroner månaden. Det er for så vidt ein del, men ikkje det heilt dramatiske, seier investeringsdirektør i Nordea Robert Næss.

Han viser til at finansmarknadane legg til grunn i prissettinga at råoljeprisen skal gå ein god del ned det komande året, frå 90 dollar fatet i dag, til kring 77 dollar om eitt år.

– Det er klart at om situasjonen internasjonalt eskalerer, kan det bli verre, men hovudscenariet er at råoljeprisen skal ned, og at det vil smitta over på bensin- og dieselprisane.

– Så det er ikkje stor dramatikk i dette, slik du ser det?

– Nei, det er ikkje det. Om det skulle bli ekstreme prisar, kan det vera eit rasjonale for å gjera noko med det, men med det opplegget me hadde, kunne pengane vore nytta på ein annan måte, seier han.

I det politiske ordskiftet om avgiftene har situasjonen for landbruket vore eit argument for dei som ønsker avgiftslette. Men Christian Anton Smedshaug, sjeføkonom i Landkreditt, meiner det ikkje er dramatikk for landbruket i denne samanheng.

– I utgangspunktet var prisveksten gjennom avgifts­endring kjent då dei gjekk inn i jordbruksoppgjeret, så det var med på kostnadssida då dei vart sluttførte. Det vart eit resultat som vil gi inntektsutvikling for bøndene. Og jordbruket har hatt eit godt år, særleg på Austlandet, med god kornhaust, seier han, slik at føresetnadane og inntektssida ser bra ut.

Bondens Prisindeks, som vert forma ut av Agri Analyse, Smedshaug sin gamle arbeidsplass, viser at drivstoffutgifter utgjer om lag 10 prosent av kostnadsbiletet i landbruket. Smedshaug meiner staten gjennom dei siste rekordstore jordbruks­oppgjera har meir enn kompensert for auka energiutgifter slik at ramma for jordbruksoppgjeret er om lag dobla sidan 2021.

Avblåser dieselkrise til hausten

Frida Holsten Gullestad

To dager før kong Harald gikk bort, sparket LO i gang en stor debatt om en av deres viktigste saker: AFP-ordningen. LOs plan er at den skal avgjøres i forhandlinger med NHO før lønnsoppgjøret, og at det skal funderes i grundig debatt blant medlemmene.

Men den debatten når ikke offentligheten før etter den nasjonale sørgeperioden er over 10. september. Det har LOs ledelse avgjort, i retningslinjer sendt ut til alle LO-forbund.

– Det handler om respekt for kongens død. Som Kine (Asper Vistnes, LO-leder, journ.anm.) skrev i sin kondolanse, har han betydd mye, også for våre medlemmer, sier spesialrådgiver i LO Geir Solaas Moen.

LO-retningslinjene sier at LO ikke skal drive «utadrettet virksomhet i perioden», inkludert verving. «Interne aktiviteter som kurs, arrangementer for tillitsvalgte og medlemmer som ikke bærer preg av fest og feiring, kan gjennomføres», står det.

– LO driver ikke utadrettet virksomhet i den nasjonale sørgeperioden, og vi tar ikke initiativ til utspill eller debatt i offentligheten, sier Moen.

– Dere startet nettopp en stor prosess om AFP-ordningen, der dere sa det skulle være mye debatt. Og så stanser det?

– Dette gjelder først og fremst utspill eller debatt i det offentlige rom i noen få dager fram til kongens gravferd. Vi legger ikke ned alt arbeid. Det blir fortsatt tilbud om infomøter, konferanser og webinarer om AFP for våre medlemmer og tillitsvalgte. Men jeg understreker at forbundene har ansvar for sine egne prosesser.

– Og om dere får spørsmål fra media om saker?

LO fryser debatten

Jo Røed Skårderud

Brage Arctander Dingsøyr

En konge for hele folket

Med krigen i Ukraina og stenginga av Hormuzsundet i Midtausten har norsk gass og olje fått ein ny vår.

– Det er ei «drill, baby, drill»-stemning som rår no. Det er ingen grenser lenger, seier klima- og oljeekspert Anne Karin Sæther frå bransjetreffet ONS i Stavanger.

Men ifølge Sokkeldirektoratets prognosar går det mot eit dramatisk produksjonsfall på norsk sokkel om fire år, om det ikkje blir gjort nye, store funn som blir sett i produksjon.

Marsjordren frå både Arbeidarpartiet, Høgre og Framstegspartiet er samstemt: Oljeselskapa må ta ei meir aggressiv leiterolle og ha blikket på område der det i dag ikkje alt er bygd infrastruktur i nærleiken.

«Selskapa kan vera endå meir leitekåte enn dei har vore», sa energiminister Terje Aasland (Ap) under ein debatt arrangert av fleire oljeselskap og Sokkeldirektoratet på Arendalsveka nyleg.

«Me treng selskap som er svoltne på dei nye områda», sa Aleksander Stokkebø frå Høgre i same debatt.

Det mektige lobbyorganet Konkraft, der blant anna LO og NHO er med, la tysdag fram ein rapport der dei tar til orde for at område i Barentshavet som i dag ikkje er opna for oljeproduksjon må utforskast, gjennom for eksempel innsamling av seismikk. Det er dei nordlegaste delane av Barentshavet som Sokkeldirektoratet meiner dei største attverande uoppdaga oljeressursane ligg. Lenger sør i Barentshavet er det gass.

Konkraft meiner også det må stimulerast til meir leiting etter gass i Barentshavet, som kan utløysa behovet og forsvara utbygginga av ein gassrøyrleidning frå Barentshavet til det norske gassrøyrsystemet.

Det er ei ‘drill, baby, drill’-stemning som rår no.

Oljeekspertar åtvarar mot leitebonanza

– Tidlegare har det vore opplagt at me ikkje opnar leiting så nær kysten. Særleg Lista og Jær-strendene er vårt Lofoten og Vesterålen, seier Erik Hammer, leiar i Naturvernforbundet i Rogaland.

Fristen for å søka på utvinningslisensar i dei førehandsdefinerte områda i Nordsjøen, Norskehavet og Barentshavet nærmar seg. 70 blokker er tilgjengelege. Då regjeringa i mai lyste ut områda, var den raude streken sett nærare kysten enn tidlegare. Naturvernforbundet meiner jakta etter olje og gass nærare kysten skjer utan debatt.

– Dette går under radaren og utan at ein ser konsekvensen av det. Me snakkar no om boring så nær som fire kilometer frå land, seier Hammer.

Ifølge han ligg ein av dei største tareskogane i Noreg utanfor Jæren og er ei viktig kjelde for opptak av CO2. I tillegg liker pigghå seg i området.

Også Noregs Kystfiskarlag er uroa, og etterlyser grundigare konsekvensutgreiingar.

– Blokka utanfor Lindesnes er sett skremmande nære land, seier Alice Roseth Helleberg, nestleiar i Noregs Kystfiskarlag.

Men også nokre blokker i Finnmark er svært nære land, legg ho til. Bekymringa er knytt både til konsekvensane av eit eventuelt uhell, der olje driv inn mot land, men også sjølve aktiviteten. Særleg under bygging kan støy og vibrering vera negativt for gytande fiskeslag.

– Skremmer du vekk dei gytande artane, så har du eit problem, seier ho.

Anne Kari Hinna

Artikler

Taletid

Bak mål

Aps budsjettpartnere savner sammenheng mellom budskap og budsjett fra barne- og familieministeren.

Stortinget stolar ikkje på regjeringa etter barnevernsskandalen

Jobbtabbe

Status

Silje Hammerstad står i front for noregshistorias lengste lærarstreik. I Bibelen finn ho streikekraft.

– Som å høyra eit ekko av NHO

Tidlegare barneminister Kjersti Toppe (Sp) vil legga ned Bufetats godkjenningsorgan for barnevernsinstitusjonar.

Musikk

Politiet advarte om forholdene hos Næromsorg våren 2025. Noen måneder seinere rømte en gutt fra en av institusjonene deres. Ifølge en ny dom skulle han på oppdrag for en av Europas mest ettersøkte menn.

Janne blei brukt i barnevernsløgn

Ekspertar

Bergen

Norske elevar gjer det dårlegare på skulen. Lærar Tore Haugstvedt trur ei av årsakene er at mange ikkje får møta motstand.

Unge har mistet evnen til å lese

LO-advokat meiner mange arbeidsgivarar ikkje kan reglane i diskrimineringslova. Ny dom kan bli viktig.

Stavanger let 100 flaggstenger stå nakne. Etter reaksjonar frå folk og folkevalde, valde kommunen å snu.

Pumpeprisen sprett i vêret. Konkurransetilsynet meiner at konkurransen mellom bensinstasjonane er for svak.

Avblåser dieselkrise til hausten

Pride-arrangementer avlyses, partier vil avstå fra politisk aktivitet og LO tar vervepause. Alt for å vise respekt for kongen.

Kong Harald V var en folkekjær konge, også blant republikanere. Vi spurte folk på venstresida:1. Hvordan vil du huske kongen?2. Hvorfor har kongen vært så populær blant republikanere og venstreradikale?

Energiminister Terje Aasland (Ap) ønsker leitekåte oljeselskap, og LO og NHO vil utforska uopna område nærare Svalbard. Klima- og oljeekspertar fryktar uhemma oljejakt.

Noreg opnar for oljejakt nærare land

Mens elevar, foreldre og rektor var fornøgde, likte ikkje lærarane heildagsskule. Etter to og eit halvt år gjekk Haugesund kommune tilbake til SFO.

Rettighetene til den enkelte elev går på bekostning av fellesskapet i skolen, mener leder av Fellesskoleutvalget Bjørn Haugstad.

Dei to største forbunda i organisasjonen er ueinige om skuledagen bør utvidast.

Taletid

Bak mål

Aps budsjett­part­nere savner sammenheng mellom budskap og budsjett fra barne- og familie­ministeren.

Stortinget stolar ikkje på regjeringa etter barne­verns­skan­dalen

Jobbtabbe

Status

Silje Hammerstad står i front for noregs­his­torias lengste læ­rar­streik. I Bibelen finn ho streike­kraft.

– Som å høyra eit ekko av NHO

Tidlegare barne­mi­nister Kjersti Toppe (Sp) vil legga ned Bufetats godkjen­nings­organ for barne­verns­in­sti­tu­sjonar.

Musikk

Politiet advarte om forholdene hos Næromsorg våren 2025. Noen måneder seinere rømte en gutt fra en av insti­tu­sjo­nene deres. Ifølge en ny dom skulle han på oppdrag for en av Europas mest ettersøkte menn.

Janne blei brukt i barne­verns­løgn

Ekspertar

Bergen

Norske elevar gjer det dårlegare på skulen. Lærar Tore Haugstvedt trur ei av årsakene er at mange ikkje får møta motstand.

Unge har mistet evnen til å lese

LO-advokat meiner mange arbeids­gi­varar ikkje kan reglane i diskri­mi­ne­rings­lova. Ny dom kan bli viktig.

Stavanger let 100 flagg­sten­ger stå nakne. Etter reaksjonar frå folk og folkevalde, valde kommunen å snu.

Pumpe­pri­sen sprett i vêret. Konkurranse­tilsynet meiner at konkur­ransen mellom bensin­sta­sjo­nane er for svak.

Avblåser diesel­krise til hausten

Pride-ar­ran­ge­menter avlyses, partier vil avstå fra politisk aktivitet og LO tar vervepause. Alt for å vise respekt for kongen.

Kong Harald V var en folkekjær konge, også blant re­pub­li­ka­nere. Vi spurte folk på venstre­sida:1. Hvordan vil du huske kongen?2. Hvorfor har kongen vært så populær blant repub­li­ka­nere og venstre­ra­di­kale?

Energi­mi­nister Terje Aasland (Ap) ønsker leitekåte olje­sel­skap, og LO og NHO vil utforska uopna område nærare Svalbard. Klima- og oljeeks­pertar fryktar uhemma oljejakt.

Noreg opnar for oljejakt nærare land

Mens elevar, foreldre og rektor var fornøgde, likte ikkje lærarane heildags­skule. Etter to og eit halvt år gjekk Haugesund kommune tilbake til SFO.

Rettig­he­tene til den enkelte elev går på bekostning av felles­skapet i skolen, mener leder av Felles­skole­ut­valget Bjørn Haugstad.

Dei to største forbunda i orga­ni­sa­sjonen er ueinige om skuledagen bør utvidast.

Aps budsjettpartnere savner sammenheng mellom budskap og budsjett fra barne- og familieministeren.

Stortinget stolar ikkje på regjeringa etter barnevernsskandalen

Silje Hammerstad står i front for noregshistorias lengste lærarstreik. I Bibelen finn ho streikekraft.

Tidlegare barneminister Kjersti Toppe (Sp) vil legga ned Bufetats godkjenningsorgan for barnevernsinstitusjonar.

Politiet advarte om forholdene hos Næromsorg våren 2025. Noen måneder seinere rømte en gutt fra en av institusjonene deres. Ifølge en ny dom skulle han på oppdrag for en av Europas mest ettersøkte menn.

Janne blei brukt i barnevernsløgn

LO-advokat meiner mange arbeidsgivarar ikkje kan reglane i diskrimineringslova. Ny dom kan bli viktig.

Stavanger let 100 flaggstenger stå nakne. Etter reaksjonar frå folk og folkevalde, valde kommunen å snu.

Pumpeprisen sprett i vêret. Konkurransetilsynet meiner at konkurransen mellom bensinstasjonane er for svak.

Avblåser dieselkrise til hausten

Pride-arrangementer avlyses, partier vil avstå fra politisk aktivitet og LO tar vervepause. Alt for å vise respekt for kongen.

Kong Harald V var en folkekjær konge, også blant republikanere. Vi spurte folk på venstresida:1. Hvordan vil du huske kongen?2. Hvorfor har kongen vært så populær blant republikanere og venstreradikale?

Energiminister Terje Aasland (Ap) ønsker leitekåte oljeselskap, og LO og NHO vil utforska uopna område nærare Svalbard. Klima- og oljeekspertar fryktar uhemma oljejakt.

Mens elevar, foreldre og rektor var fornøgde, likte ikkje lærarane heildagsskule. Etter to og eit halvt år gjekk Haugesund kommune tilbake til SFO.

Rettighetene til den enkelte elev går på bekostning av fellesskapet i skolen, mener leder av Fellesskoleutvalget Bjørn Haugstad.

Dei to største forbunda i organisasjonen er ueinige om skuledagen bør utvidast.